mahmut dikerdem

mahmut dikerdem (uzun ismi mahmut şerafettin dikerdem) (d.1916 ö.3 ekim 1993 istanbul) büyükelçi, yazar, barış savunucusu, sosyalist.

1938 yılında istanbul üniversitesi hukuk fakültesi’ni bitirdi ve dışişleri bakanlığı’na girdi. 1942 yılında cenevre’de devletler hukuku doktorası yaptı. 1957-1972 yılları arasında, ürdün, iran, gana ve hindistan büyükelçiliği görevlerinde bulundu. 1976 yılında dışişleri bakanlığı merkez yüksek danışmanlığı görevindeyken emekli oldu. mahmut dikerdem, hariciyenin içinden çıkarttığı belki de marksist kimliği ile bilinen tek mensubu idi.

akşam gazetesinde m.d rumuzuyla haftalık dış politika yazıları yazdı. yaprak dergisinde m.fırtınalı adıyla edebiyat-sanat yazıları yayınladı (1948-1950). 1960’tan sonra mehmet bora, mahmud ferhad adlarıyla yön, öncü, forum gazete ve dergilerinde yazdı. 1976’dan başlayarak politika, milliyet, cumhuriyet gazetelerinde güncel dış sorunlara ilişkin yazıları çıktı. ortadoğuda devrim yılları (1977) ve üçüncü dünyadan (1977) adlı iki yapıtı vardır.

barış derneği yılları

“içtenlikle inanıyorum ki, beni yetiştiren ve her şeyimi ona borçlu olduğum halkıma yaşamım boyunca mütevazı bir hizmette bulunabilmişsem; bunu otuz yedi yıllık mesleki görevimden çok, üç buçuk yıllık barış derneği başkanlığı’nda yerine getirebildim.”

dikerdem 1977’de “nükleer silahların yasaklanmasını, tüm askeri ittifakların kaldırılmasını” isteyen barış derneği’nin kurucu başkanı oldu. barış derneği, türkiye’nin ilerici aydınlarının1950 ‘de kurduğu, behice boran’ların, nazım hikmet ‘lerin öncülüğünü yaptığı türkiye’nin ilk örgütlü barış hareketidir. 1951’de barış derneği türk askerlerinin kore’ye gitmesine karşı çıktığı için kapatıldı. barış derneği’ni 1970’lerde tekrar dirilten mahmut dikerdem, büyükelçi olduğu zamanlarda 1974 kıbrıs müdahalesini eleştirirken alternatif olarak “birleşik ve sosyalist bir kıbrıs”ı savunuyordu. sovyetler birliği’nin ve diğer sosyalist ülkelerin 1970’lerde barış ve silahsızlanma mücadelesinin karşılığı olan dünya barış konsey’i tek tek ülkelerde ulusal barış komiteleri olarak örgütleniyordu. mahmut dikerdem’in başkanı olduğu türkiye’deki barış derneği de 1979’da dünya barış konseyi’ne kabul edildi.

barış derneği 12 eylül 1980 darbesinde kapatıldı. dikerdem de tutuklandı ve hakkında dava açıldı. 1982’de mahmut dikerdem’e salvador allende madalyası verildi. tutuklu olan dikerdem, madalyasını alamadı. 1985 yılında nobel barış ödülü için aday gösterildi. dikerdem nato’ya ve abd emperyalizmine karşı çıkarak halkların kardeşliğinin ve barışın sosyalizmde olduğunu, mahkemedeki savunmasında söyledi.

mahmut dikerdem 1982 yılında, istanbul sıkıyönetim mahkemesi ‘nde yargıçlara şöyle sesleniyordu:

“barış derneğinin genel başkanı sıfatıyla yüksek mahkemenizden talebim şudur: halkımızın özlemleri ve hayati çıkarları doğrultusundaki düşüncelerimizden ötürü bizi hayali suçlarla huzurunuza gönderen bu iddianameye itibar etmeyiniz. dünyanın döndüğünü kanıtladığı için mahkum edilmek istenen bir bilim adamının yargıçlarına ‘ne yapayım ki dünya dönüyor’ dediği gibi, bizi de ‘ne yapalım ki dünya halkları barış istiyor’ demeye zorlamayınız. dünyanın döndüğü nasıl tartışılmaz bir gerçek ise, tüm dünya halklarının barış içinde yan yana yaşamak istedikleri ve topluca intihar demek olan savaşı reddettikleri de o kadar açık ve kesin bir gerçektir.”

mahmut dikerdem, hapis yıllarının ardından yakalandığı kanserden kurtulamayarak, 3 ekim 1993`te istanbul’da öldü.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.