Macahel

prof. dr. yakup kepenek

yakupkepenekdoğru dürüst bilimsel çalışmalar yapılmadan doğu karadeniz derelerinin hes’lere (hidroelektrik santral) kurban edilmesi süreci, gürcistan sınırındaki doğal cennet macahel’e gelmiş bulunuyor.

gürcüce maca (bilek) ve hel (el) sözcüklerinin birleşimi olan macahel, bu anlamı yansıtan “bir büyük ve beş daha küçük” köyden oluşuyor.

avlanılması çeyrek asırdır yasak olan dağ alası’nın (kırmızı benekli alabalık) doğal yaşam alanı macahel, artvin’in öbür ucunda, yeşilin tüm tonlarının ve biçimlerinin iç içe geçtiği; yeraltı sularının tepelerden sızarak derelere dönüştüğü, çiçeklerin, otların hışırtısının kuş seslerine karıştığı bir doğa harikası.

çok sayıda “karşı” bilimsel ve teknik çalışma, macahel’i hes saldırısından korumaya yetmiyor. örneğin, küresel çevre fonunun 2000 yılından buyana yürüttüğü biyolojik çeşitlilik ve doğal kaynak çalışmaları; unesco’nun, çevre ve orman bakanlığı’nın başvurusuyla, 27 haziran 2005’te türkiye’de bir ilk ve bugüne dek tek biyosfer rezerv alanı, yani, biyolojik koruma alanı ilan etmesi; tema’nın raporlar çıkışı bunlar arasında sayılabilir.

daha da önemlisi, yöre halkının “helessa heyy” (elbirliğiyle) diyerek hes yapılmasına karşı çıkması göz ardı ediliyor.

***
şu sırada macahel’de “sekiz” hidroelektrik santral (hes) kurulmasına çalışılıyor (radikal, 18 ağustos).

bunlardan yalnızca “biriyle” ilgili haberde yer alan bilgiler bile, yaşanacak doğal yıkımın ağırlığını ve boyutlarını kanıtlıyor. hes kuracak şirketlerden birinin ortağı olduğunu söyleyen ancak ortaklığı ticaret sicili kayıtlarında yer almayan yrd. doç. dr. hayrettin gülbin, hes’e karşı çıkılmasını “maksatlı” ve “bilimsellikten uzak” bulduktan sonra şöyle diyor:

“ne kadar su bırakılacağının formülleri var, buna uyulmazsa çevre kanununa ters düşmüş oluruz. inşaat sonucunda 220 bin metreküp hafriyat çıkacak. 500 metreküp ağaçlık alan zarar görecek bu da tahmini 600 ağaç. bunun karşılığında kesilen ağacın dört katı fidan dikim ücreti ve beş yıllık bakım ve maliyeti çevre bakanlığına ödeniyor”.

bu anlatım gerçekleri yansıtmıyor.

hes için kilometrelerce tünel yapılıyor; dere sularının yaklaşık beşte dördü elektrik üretimi için tünele alınacak, kalanı da dere yataklarına bırakılacaktır.
derelerin doğal yatağına bırakılacak suyun miktarının “formülleri” olması kuşkusuz bunlara uyulacağı anlamına gelmez. kaldı ki bu el değmemiş doğanın yaşam kaynağı olan suyun yatağından uzaklaştırılması yalnızca suda yaşayan canlıların değil, havzanın tüm canlılarını yaşamını da alt üst edecektir. devlet de, sanki macahel’in başında mevzuata “ters düşmeyi” düzeltmek üzere bekliyor.

ya sonrası?

yalnızca bir inşaattan 220 bin metreküp toprak çıkacağı açıklanıyor; tek başına bunun bir “doğa soygunu” olduğu düşünülmüyor. dahası, “500 metreküp ağaçlık alan zarar görecek” sözleri, tek sözcükle ürkütücüdür; bu 500 metreküp, neye göre hesaplanıyor; gökyüzüne doğru hangi yüksekliğe denk geliyor?

sonra, derelerle ilgili veriler gibi kesilecek ağaç sayısı “tahmini” alınıyor ve 600 deniyor. bunların yerine, dört katı yani 2 400 fidanın “dikim ücreti” ve “beş yıllık bakım maliyeti”nin ödeneceğini müjdeleniyor! ancak, verilecek diğer doğal zararlar açıklanmıyor.
***

kurulacak olan sekiz hes’in doğaya vereceği zararın boyutları her türlü öngörünün ötesindedir. yapılacak hes’ler yalnız o güzelim doğayı yok etmeye yönelmiyor; yöre halkını, insanlığı ve bilimi de hiçe saymayı içeriyor.

aralarında asırlık çamların, ıhlamurların, kestane ve köknarların bulunduğu 1020 bitki türünün varlığı saldırı altındadır. yalnızca onlar mı? cıvıl cıvıl kuş seslerinin, pırıl, pırıl akan suyun şakrak şarkılarının ya da “saklı cennet”in yok edilmesi gündemdedir.

yöre halkının sak kafkas arısı ile yaptığı arıcılık ve turizm gibi ekonomik kazanımları da baltalanıyor; yok ediliyor. halk, göçe zorlanıyor.

macahel doğası, başta kendi doğa dostu halkı olmak üzere, unesco, tema ve tüm çevreci güçler tarafından mutlaka korunmalıdır.

“Macahel” için 3 yorum

  1. iki hafta önce macahel’deydim, gerçekten saklı cennet, muhteşem bir yer. köylüler de hes’lere direnme konusunda kararlılar, ancak onların yalnız bırakılmaması gerekir. bizler de, yani doğaseverlerin de onlara destek olması için birşeyler yapması, isminin anlamı gibi ellerle kenetlenmek gerekiyor.

    son 2 haftadır basında çıkan macahel ile ilgili yazılar aslında birçok insanın da macahel ‘i merak etmesini sağladı.

    teşekkürler sayın yakup kepenek… daha çok yazı, daha çok eylem… belki macahel ‘e bir faydamız olur da oralara gönül rahatlığı ile gidebiliriz.

  2. merhabalar,

    macahel’de yapılmaya çalışılan hes’ler; d.karadeniz bölgemizde bir kısmı inşa halinde bir kısmı proje aşamasında olan yaklaşık 400 adet hidro elektrik santrallerinden bir kaçıdır. giresun, trabzon, rize ve artvin’de hemen her vadide ortalama olarak 10 civarında hes projesi bulunmaktadır. bu projelerin hepsinin elektrik ürettiğini düşündüğümüzde, türkiye elektrik üretiminin yaklaşık %3’u karşılanacaktır. bu %3 için d.karadeniz’ın yok edilmesinın bir mantığı yoktur sanırım. o zaman başka bir şeyler mi var acaba? türkiye’nin en çok göç veren bölgesi olan, tarımın su ve yağışa bağlı olduğu, kısaca suyun yaşam olduğu bu cennet bölgenin yokedilmesinin izah edilmesi gerektiği düşüncesindeyiz.

    işte bunu izah edemeyenlere karşı bölge halkı mücadelesini sürdürmekte, suyuna ve yaşamına göz dikenlere karşı direnmektedirler. papart’ta, şavşat’ta, hopa’da, borçka’da, fındıklı’da, fırtına’da, şenöz’de, ikizdere’de, karadere’de, çanakçı’da, aksu’da, “derelerimiz özgür akacak”, “su hayattır, satılamaz” diye hes’lere karşı koymaktadırlar.

    birlik dayanışma içinde su ve yaşam mücadelesinde herkese selamlarımla.

  3. macahelde yapılmak istenen hes projelerine, macahelli biri olarak karşı çıktıktığımı belirtmek istiyorum. hes projelerin rant sağlayacak olan şirketlerin güzelim macaheli mahfetmeleri düşünülemez. ne var ki projeyi hazırlayıp sunanlar da oranın havasını solumuş, suyunu içmiş bir iki ileri gelmiş macahelli.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s