türker alkan
radikal, 18 eylül 2008

başlık çarpıcı: ’ingiltere’de artık şeriat yasaları uygulanacak!’ bu ülkede yaşayan müslümanlar anlaşmazlıklarını şeriat mahkemelerine giderek çözeceklermiş. anladığım kadarıyla bu bir tasarı. uygulanır mı, nasıl uygulanır, göreceğiz. bizde de pek çok gazete ve yorumcu bu tasarıdan yola çıkarak laikliğe bir gol atmanın zevkine vardılar: “bir kâfir ülkesi olan ingiltere’de bile şeriat uygulanırken biz tutturmuşuz laiklik de laiklik diye. ingiltere’de bile şeriat uygulanırken, bizim laiklik uygulamasında ısrar etmemizin ne âlemi var ki?”

ilk bakışta haklı gibi gözükse de kazın ayağı hiç de öyle değil.

her şeyden önce şeriatın nasıl ve hangi ölçüde uygulanacağını bekleyip görmek lazım. ingiltere’de yaşayan suudiler zinayla suçladıkları bir kadını taşlayarak öldürmeye kalksa veya güvenlik denetiminden geçen bir afganlı kadın yüzünü açmamakta diretirse, ingiliz polisi buna seyirci mi kalacak?

böyle bir uygulamanın mümkün olacağını sanmıyorum.

aslında bu tasarı hiç de yabancımız değildir. osmanlı’da her ’millet’ (dini grup) iç işlerlinde kendi dinlerinden kaynaklanan yasaları uygulardı. bir çeşit hukuksal özerklikleri vardı. fakat, bu uygulama çöküş döneminde devletin başına bela oldu, yabancıların içişlerimize müdahalesi için gerekçe oluşturdu.

farklı cemaatlerin kendi dinlerinden kaynaklanan hukuku uygulamaları salt osmanlı’da görülen bir durum değildi. hemen hemen bütün imparatorluklar bu yola başvurmuştur. yoksa pek çok farklı dinden ve gelenekten oluşan etnik ve dini kümeleri yönetmek mümkün olmazdı. romalılar, ingilizler, ruslar.. hepsi aynı şeyi yaptı. ta ki ulusçuluk kapıyı çalıp imparatorluklara son verinceye kadar.

ingiltere iki nedenle ’şeriat uygulamasına’ başvuruyor olabilir. birincisi, imparatorluktan kalma bir reflekse hareket ediyorlardır. ikincisi, ’en demokratik ülke’ imajını pekiştirmek istiyor olabilirler.

ama uygulamada çok ciddi sorunlarla karşılaşabilirler. daha da önemlisi, şu soruya muhatap olunca ne yanıt verecekleridir:

“madem ingiltere azınlıktaki müslümanların şeriat uygulamasına izin verecek kadar dine dayalı hukuku benimsemektedir, neden bir hıristiyan ülkesi olan ingiltere’de hıristiyan şeriatını uygulamıyor?”

şeriat hukuku sadece müslüman ülkelerde geçerli olan bir şey değil ki! ingiltere’de yaşayan çok sayıda katolik yarın kalkar da “bize göre boşanmak, doğum denetimi, kürtaj yasaktır, bu katolik şeriatını uygulayacağız” derse, ingiltere “tamam, istediğin gibi yap” mı diyecek?

bir ülkenin azınlıklara tanıdığı bir hakkı ülke çoğunluğuna tanımaması garip bir şey olmaz mı?

diğer bir konu, tamam, şeriat uygulansın, ama hangi şeriat? islam ülkelerinde tek bir şeriat uygulaması yok ki! bazı islam ülkelerinde kadın başını açar ve gülük yaşamın içinde özgürce yaşayıp giderken, başka ülkelerde tek başına sokağa çıkması bile yasak! başörtüsünün zorunlu olup olmadığı tartışma konusu. iran’da taşlayarak öldürme (recm) cezasının kaldırılacağı, erkeklere birden fazla kadınla evlenme hakkı verileceği söyleniyor.

belki de en önemlisi şudur: laikleşme, tarihin bir döneminde olmuş, bitmiş, defterini kapatmış bir olgu değildir. güney avrupa’da ve güney amerika’da insanlar boşanma hakkını daha yeni elde ettiler. hâlâ kadınların kürtaj yaptırmasının yasak sayıldığı ülkeler var. dinin eğitimdeki yeri, işyerlerinde ve okullarda dini simgelerin kullanılıp kullanılamayacağı… bunlar hâlâ tartışılan konular.

ingiltere’nin girişimi ciddi midir, ne sonuç verecek, bekleyip göreceğiz.