‘müslüman değil’ diye salasını okumadılar

12 eylül öncesi tutuklanan ve hapiste ölen fatsa belediye başkanı fikri sönmez’in eşi konuştu.

türkiye’de bir dönem sol hareketin en önemli figürlerinden biri olan fatsa belediye başkanı fikri sönmez, nam-ı diğer terzi fikri‘nin cezaevinde ölümünün üzerinden tam 25 yıl geçti. devrimci yol‘un kalesi olarak adlandırılan fatsa‘da yaptığı uygulamalarla türkiye’nin gündemine oturan, 12 eylül darbesinin lideri kenan evren’in de adını vererek tepki gösterdiği terzi fikri’nin eşi, 25 yıl sonra ilk kez sabah’a konuştu.

halk meclisi kurdu

14 ekim 1979’da yapılan seçimlerde bağımsız olarak seçime giren terzi fikri, ordu’nun küçük ilçesi fatsa’da chp, ap ve msp’nin iki katı oy alarak başkanlığa seçildiğinde tüm türkiye’nin gözü buraya çevrilmişti. ilk iş olarak, halk ve kent meclisleri kuran terzi fikri’nin sloganı ise, “çamura, rüşvete ve karaborsaya son“du. ancak fatsa halkıyla birlikte yaptıkları uygulamalar ankara’yı rahatsız etti. dönemin başbakanı süleyman demirel’in, “çorum’u, maraş’ı bırakın fatsa’ya bakın” demesi, ankara’nın duyduğu rahatsızlığın bir kanıtı gibiydi.

18 yaşında evlendi

terzi fikri, darbeden kısa süre önce 11 temmuz 1980’de bakanlar kurulu’nca alınan, küçük terör odaklarına baskınlar yapılmasına ilişkin karar gereğince, 300 kişiyle birlikte gözaltına alındı. fatsa davası olarak bilinen davada yargılanmaya başlanan sönmez, 5 mayıs 1985’te cezaevinde kalp yetmezliğinden ötürü hayata gözlerini yumdu. ve fikri sönmez’in 1962’de 18 yaşında görücü usulüyle evlendiği ilkokul mezunu eşi 65 yaşındaki nurten sönmez, 25 yıl süren suskunluğunu sabah için bozdu.

25 yılın öfkesi…

oğlu naci sönmez’le yaşadığı evlerine gittiğimde, kapıyı tipik bir anadolu kadını açtı. ama sanki tüm yaşananlara, olup bitene duyarsız kalan herkese sitemini, gür ve öfkeli bir ses tonuyla yansıtıyordu:

“25 yıldır neredeydiniz!.. benim kocam öldüğünde salasını yarıda kestiler. fatsa’daki yetkililer toplanıp müslüman olmadığına karar verip cenazesini bile yıkamak istemediler. namazını kıldırmadılar. ölüm yıldönümlerinde mezarına bile bizi bırakmıyorlardı…”

nurten sönmez’in sert tepkisi üzerine büyük oğlu naci kulağıma eğilip, “anneme darılmayın. yıllardır babamın mezarına bile doğru düzgün bırakmadılar onu. jandarma, polis hep engel çıkardı. çok kızgındır bunlara annem” deyince, biraz olsun rahatladım ben de. sarıldım nurten hanım’a… sonra gülümseyerek buyur etti içeri bizi. kocasıyla beraber iki oğlunun da cezaevine girdiğini anlatan nurten hanım, o günkü duygularını şöyle anlattı:

“yusuf’u 2.5 ay tuttular içeride. naci ise 2.5 yıl kaldı. fikri için hep ‘bir gün dönecek’ diyordum. ancak yıllar geçtikçe umutlarım tükeniyordu. cezaevine ziyaretine gittiğimde bana, ‘ben ne yaptım ise halkım için yaptım’ diyordu. en son ziyaretine, ölümünden bir ay önce gitmiştik. çok zayıflamıştı. 5 mayıs’ta da ölüm haberi geldi.”

kocasının salasının evlerinin hemen yanındaki camide verildiğini anlatan nurten hanım, hayatının en üzücü anını ise nemli gözlerle aktardı:

“sala okunurken birden yarıda kesildi. sonra öğrendik ki yetkililer, ‘bu müslüman değildi. cenazesi yıkanmaz, salası okunmaz, namazı kılınmaz’ diye toplantı yapıp karar almışlar. bu benim içimi çok acıttı. çünkü fikri, namaz kılar, oruç tutardı. yıllardır her sala okunduğunda içimden, ‘allahım inşallah yarıda kesmezler’ diye dua ederim. sala bitene kadar da ağlarım.”

‘hâlâ unutulmadı…’

karadeniz’de, fındık mitingleriyle birlikte halkın ciddi bir bilinçlenme sürecine girdiğine dikkat çeken nurten hanım şöyle devam etti sözlerine:

“fikri’nin babası yaşananlara çok üzülüyordu. akşamları onu pencerede beklerdim. tek katlı evimizin camları saldırıya karşı saçlarla kapatılmıştı. iki kez silahlı saldırı olmuştu evimize. bir keresinde vurdular da fikri’yi. sadece solculuk da değildi onunki, halkıyla kaynaşan bir insandı. herkesle çok iyi ilişkiler kurardı. hâlâ birkaç kişi var yaşlılar otururuz sohbet ederiz herkes fikri’den övgüyle bahseder. meşhur fındık konuşmaları herkesin dilinde. mitinglere ben de giderdim. fikri’nin solculuğu 1966-67’de başladı. o zamana kadar maçlara giderdi.”

‘evren yargılansın’

fikri sönmez’in fatsa’da, “çamura son” diyerek başlattığı kampanya çerçevesinde açtığı bir caddeye, kenan evren’in isminin verilmesi, ailede büyük bir öfkeye neden olmuş. 12 eylül darbesinin kendilerine ve türkiye’ye büyük acılar yaşattığına dikkat çeken nurten sönmez, “evren ve arkadaşlarının yargılanmasını çok isterdim” dedi.

sabah, 27 nisan 2010

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s