1984 – Big Brother is watching you

Orhan Yalçın Gültekin

George Orwell, 1948 yılında yazdığı “1984” (Nineteen Eighty-Four) adlı ünlü çalışmasında totaliter bir sistemi işler. Bu sistemin simgesi, gerçek mi, imgesel mi olduğu belli olmayan “Big Brother/Büyük Birader/Ağabey”dir. 1984, bugünlere kalan o ünlü sözle de bilinir: “Big Brother is watching you/Büyük Birader seni gözetliyor”. “Büyük Birader”in kimi simgelediği tartışmalıdır; kitapta anlatılan sistem, o dönemin iki totaliter kabul edilen sistemine (Sovyet ve Nazi) benzetilir. BBC’nin 1954 yılındaki yapımındaki kurmaca görüntüye bakıldığında Stalin’den daha çok Lord Kitchener’e benzediği söylenebilir. (Bknz: 1984; Stalin, Lord Kitchener)

Kitap, soğuk savaş sağcılığının sola karşı bayraklarından biri olarak bugünlere geldi ve soğuk savaş solculuğu da bunu hemencecik kabul etmişti. Bu durum anlaşılır bir durumdu. Oysa kitap, belki Orwell’in düşüncesinin de ötesinde başka bir şeyi anlatıyordu. Frankfurt okulu’nun ayrıksı ismi Herbert Marcuse, totalitarizm diye tanımlanan ve anlatılanın aslında (demokratik ya da faşist/nazi ve/veya sosyalist/sovyetik olsun) gelişmiş sanayi toplumunun bir özelliği olduğunu anlatmaya çalıştığında yankısını bir biçimde 1968 Fransasında bulacaktı. Okumaya devam et 1984 – Big Brother is watching you