Rüçhan’ın üç resmi kalmış albümümde…

füsun özbilgen

aradım albümlerimi. üç tane rüçhan fotoğrafı bulabildim. bir tanesi hapishane avlusunda…

20 kadar gencecik kızlarız o zamanlar. gülerek bakıyoruz objektife. adettir ya fotoğraf çekilirken gülmek. öylesine eğleniyoruz ki hani hapishanede, bunu belli etmemiz lazım. ne de olsa o resimleri ailelerimize yollayacağız. üzülmesinler, bizi mutlu görsünler istiyoruz.

resim çektirdiğimiz o avlu, sağmalcılar hapishanesinin avlusu. hani şimdi kentin orta yerinde kaldığı için taşınması ve yok edilmesi istenen hapishanenin avlusu. rüçhan manas da ay gibi geniş yüzü, uzun bakımlı saçları ile gülümsüyor.

ruchancamas-hasimlilar1

rüçhan’ın o avluda “kokuşuk” diye isim taktığı, nasılsa avluya girebilmiş, vaktiyle beyaz doğmuş ama bakımsızlıktan tüyleri karaya dönüşmüş kedi yavrusunu bağrına basması gözlerimin önünde… onca anıyı silip atan beynim nedense onun “kokuşuuuk!” diye o yavru kediye seslenip kucakladığı gibi kahkahalar atarak sevmesi kayıtlarını silmemiş hard diskinden.

bir de bazı akşamüstleri, gardiyanlar avlunun demir kapılarını kapamadan, akşamın hüznü hapishaneye çöktüğünde, güzel ve yanık bir sesle söylediği yemen türküsü…

– ah o yemen’dir, gülü çemendir, giden gelmiyor, acep nedendir?

çok gençtik ama yine de içimizdeki hüznü, ayrı kaldıklarımızın acısını birlikte yaşardık o türkünün acılı sözleri ile…

12 mart günleri

rüçhan’ı hapishanede tanımıştım. gerçi ben tanımadan bütün türkiye tanımıştı rüçhan manas’ı.

boyalı basının büyük boy bastığı resimleri ile 12 mart günlerinin “ünlü”sü olmuştu. (sakın karıştırmayın 12 eylül 1980’ler değil 12 mart 1970’lerden söz ediyorum.)

“anarşist kız”ın maceralarını, “adam kaçırma olaylarına yardım ve yataklık etmelerini” mahir’lerin hapisten kaçması olayında teğmen fuzuli ile olan ilişkisinin etkisini, okumayan bilmeyen kalmamıştı.

işte o ünlü mü ünlü kız, yani bizim rüçhan… hapiste bazen hüzünlü, bazen kahkahalar atan, koğuşun üst katındaki ranzaların alt yatağında oturup örgü ören, saçlarını özenle yıkayıp kocaman bigudilerle saran, ‘kokuşuk’u bağrına basan, avluda oynadığımız basketbolun yıldızı, ortak yaptığımız işlerde en başarılı ve atılgan kişilik. dürüst, temiz, dost…

onları cezaları kesinleşince bizden ayırıp anadolu’nun hapishanelerine yolladılar. sağmalcılar tutukeviydi ya… orada kalmaları olmazmış.

biz daha sonraki davada yargılanan tutuklular, mahkemelerimiz sürerken, ecevit’in “birinci affı” ile davalarımız düşüp tahliye olduk. onlar ise anadolu’daki cezaevlerinde kalakaldılar. rüçhan, deniz ve ilkay ile birlikte yıllarca cezalarının dolmasını bekledi. önce adapazarı sonra o ünlü sinop cezaevinde kaldı yıllarca.

günleri doldu, tahliye edildiler. ancak bir süre sonra, infaz yasasına göre yanlış hesaplama yapıldı diye yeniden hapse atılmak istendiler.

hapishane sonrası bir anı

rüçhan ile hapisten çıktıktan sonra ankara’da bir araya gelmiştik. anneciği henüz ölmemişti o zamanlar. etlik’te miydi tam bilemiyorum bir evleri vardı. oraya gittiğimi anımsıyorum.

yeniden içeri alınmaktan korkuyordu elbette. sonra bir başka anı. antalya’da gazeteci olarak görevde talya otel’de kalıyorum. rüçhan da bir nedenle antalya’ya gelmiş. telefonlaştık, otele bana geldi. talya otelinin havuzunda yüzdük keyif çattık. sağmalcılar acılarını düşünüp kahkahalar attık.

albümümdeki diğer iki fotoğraf da antalya’daki o güzel keyifli günden. havuz kıyısında ikimiz oturuyoruz. rüçhan yıllarca kaldığı anadolu hapishanelerinin üstüne talya otelin havuzunda keyif çatmanın yani yaşamındaki bu dramatik geçişin bilincinde ve gergindi. adeta inanamıyor ve bu günlerin yine kötüleri ile yer değiştirmesinden korkuyordu…

isviçre günleri

sonra yine hard diskimde bir anı. bu kez içişleri bakanı hasan fehmi güneş’in odasında oturuyorum. meclisin karşısında bir içişleri bakanı’nın geniş odası, giren çıkan…

hasan fehmi güneş arada odada kimse kalmadığı zamanlarda bana yakınıyor:

“içişleri bakanıyım ama vallahi şu karşıda genelkurmay’da ne kararlaştırıyorlar haberim yok. her an her şey olabilir”.

bir süre sonra sahiden de dediği olacak ve 12 eylül günleri başlayacaktır.

neyse biz rüçhan’a dönelim. pasaport alıp isviçre’deki kardeşinin yanına gitmek istiyor. işlemlerini ben takip ediyorum. pasaport hazır ama emniyet’te bir türlü imzalanmıyor, pasaportu vermiyorlar.

bakanın odasına çöreklenmiş oturuyorum üç saattir. ankara’nın, cumhuriyet gazetesinin, parlamentonun en acar muhabiriyim o günlerde. bakan beni kırmak istemiyor.

pasaportun gönderilmesini buyuruyor bürokratlarına ama pasaport bir türlü gelmiyor. sonunda pasaport yerine emniyet genel müdürü ya da yardımcısı neyse geliyor. imzalayamayacaklarını söylüyor. hasan fehmi bir bana bakıyor, bir de gelen müdüre…

– getir ben imzalayayım.. diyor. basıyor rüçhan’ın pasaportuna imzayı…

rüçhan’ın isviçre günleri böyle başlıyor. orada ilk yıllarda çektiği sıkıntıları çok sonra kendisinden dinleyeceğiz. ama isviçre sıkıntılarını anlattığı günlerde artık sıkıntılı değil.

rüçhan nicod soyadı ile ve kocası ile isviçre vatandaşı olarak geliyorlar istanbul’a. birlikte boğazda keyif çatıyoruz. bir gece galatasaray adası’nda yemekten dönerken adayı ve boğazı çok sevince, motorcuya bahşiş verip adanın etrafında birkaç tur attırmamız ve gecenin serin sularında boğazın ışıkları ile yıkanmış coşkulu şarkılar söylememiz, yılların acıları nasıl sildiğinin örneği olarak yine hafızamda kayıtlı.

sonra lozan’a bir panelde konuşmacı olarak gittiğimde kaldığım otele gelip beni dinlemesi ve kaçırması, araba ile göl kıyısında gidişimiz, güzel bir kafede lozan gölü balıklarını bana anlatıp tattırması.

yine hüzün var o günlerde. kocasını bir menhus hastalıkta yitirmiş. bu kez yalnızlığın acılarını bir şişe şarapla birlikte paylaşıyoruz lozan’daki evinde…

sonra günün birinde istanbul’a gelişi, burgaz adada arkadaşlarla başlayan bir partiyi gece arnavutköy’de bir klüpte tamamlamamız, kahkahalar, danslar.. rüçhan’ın istanbul’a gelişlerinde beyoğlu, salacak gibi restoranlarda keyifli dost ortamlar…

ahhh nasıl unuturum. bir de özel isviçre raklet peyniri ve patatesleri ile yaptığımız partiler var. lozan’dan raklet peynirin eritme makinesini da alıp getirmiştim. halen yazlık evimde (peynir fazla yağlı ve kokulu olduğu için öyle zırt pırt kullanılmaz ama makineyi ekmek kızartmak için kullanıyorum) duruyor.

bir gelişinde ülker’in evinde toplandık. o da uçaktan indi ve doğru eve geldi. şaraplarımızı açmış bekliyoruz. raklet peyniri ile birlikte eritme makinesini ve birlikte yenilen özel turşu ve minik soğanlar ile patatesleri de getirmişti taa isviçre’den. ne çok gülmüştük (raklet’i anladık ama türkiye’de patates, soğan turşu yok mu sanıyorsun) diye…

sonra isviçre’deki yalnızlığından bıkıp istanbul’a yerleşmeye karar verip eşyasını toplayıp gelişi. ancak iki yıl kadar kaldığı istanbul’da artık eski tatları bulamayışı. evine giren hırsızlardan korkulara kapılması, kalp kapakçığı değiştiği ve önemli bir kalp ameliyatının izlerini taşıdığı için buradaki sağlık sistemine güvenemeyişi. bütün bunları üst üste koyunca yine tası tarağı toplayıp yeniden isviçre’ye dönüş…

2006 yılının aralık 22’sinde, bir zamanlar “devrim için” atmış olan yüreğinin, 61 yıllık yaşamının çoğu sıkıntılı, azı keyifli geçen günlerinin son vuruşunu yapması…

türkiye’de devrimci bir tavırla başlayan, ülkesinin hapishanelerine gençliğini gömen, isviçre’de mutluluğu ve yalnızlığı birbiri peşi sıra yaşayan bir dostun ölüm haberini 2007’nin ilk günlerinde alınca işte bu fotoğrafları çıkardım beynimin gizli arşivlerinden.
yüreğimde derin bir sızı o günden beri. ertuğrul “bir ilan verelim” dedi, ben de oturdum içimdekileri yazdım.

kolumdaki tissot marka saate baktım. 17.10’da başlayıp 18.30’da bitirmişim yazıyı. içimde birikmiş çok anı ve acı varsa böyle volkan gibi patlar bir anda dökülür ortaya.

tissot saatim, özel renkli bir kayaya oyulmuş pek hafif ve pek zarif bir saattir. rüçhan bir gelişinden isviçre’den getirmişti.. yadigar oldu şimdi.

kaynak: bia haber merkezi , 6 ocak 2007

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s