Orta Vadeli Program 2010-2012

prof. dr. yakup kepenek

yakupkepenekhükümet gelecek üç yıl boyunca izleyeceği ekonomi politikasının ana noktalarını geçen hafta ortasında orta vadeli program (2010 -2012) (ovp) ile açıkladı.

ovp, 2009’da ekonominin yüzde 6,0 daralacağını, sonra, gelecek yıl yüzde 3,5, izleyen 2011 ve 2012’de de sırasıyla yüzde 4,0 ve 5,0 büyüme oranları öngörüyor. yine de “ne toplam ne de kişi başına gelir” 2012’de bunalım öncesinin düzeyine çıkamıyor; birincisi 723 milyar, ikincisi de 9 bin 732 dolarda kalıyor.

eğer bu büyüme oranları yakalanırsa, üç yılda istihdam edilenlerin sayısının bir milyon 250 bin kişi artacağı; ekonominin iç ve dış dengelerinin daha sağlıklı bir yapıya kavuşacağı, sayılarla da desteklenerek, vurgulanıyor.

ancak bu amaca ulaşılması için uygulanacak olan politikalar, yalnızca iç ve dış sermaye kesimlerine güvence vermeye yöneliktir ve ımf önerileriyle çok benzeşiyor.
***
ovp’de de açıklandığı gibi (s.3), çok ağır bunalıma karşın, “dünya ekonomisi” ortalama olarak 2009’da yalnızca yüzde 1,4 daralacaktır. ekonomilerin daralma oranı, bunalımın kaynağı olan abd’de yüzde 2,6; euro bölgesinde de yüzde 4,8 olacaktır. türkiye ekonomisi ise 2009’da bunlardan çok daha fazla, yüzde 6,0 daralacaktır.

ancak, ovp ağır daralmanın “bize özgü” nedenlerini irdeleme yoluna gitmiyor. türkiye ekonomisi bu yıl “neden” dünya ortalamasının dört, abd’nin da iki katından fazla daralmaktadır? bu “büyüme farkının” kaynağı nedir? yalnızca dış nedenlere bağlanamayacağına göre, bu sonuç, ülke ekonomisinin yönetiminden mi yoksa politika yanlışlarından mı kaynaklanmaktadır?

ovp’de bu soruların yanıtı yoktur; bu durumu, ovp’yi tamamıyla anlamsızlaştırıyor.

bu genel yetersizliğe başka eksikler ekleniyor.

ovp, ülke ekonomisinin, “özel sermayeci ekonomi mantığına” bile uymayan kimi yapısal bozukluklarının düzeltilmesini öneremiyor. örneğin, ekonomide “kayıt dışılığın” oranının ortalama yüzde 40’ın üzerinde olmasına çok dolaylı olarak, kamu yatırımları bağlamında yaklaşılıyor; bu konuda somut adımlar atılmıyor. kamu mal ve hizmet alımı ve yapım işlerinde rekabetçi bir ortamın oluşturulması yoluna gidilmiyor. çok büyük boyutlara ulaşan kentsel rantların kamuya mal edilmesi sorunu bir yana bırakılıyor.

vergi yapısı veri alınıyor; vergilerin en adaletsiz türü olan dolaylı vergilerin, yani satış ve işlem vergilerinin toplam vergiler içindeki payının, demokrasi ile yönetilen hemen hiçbir ülkede görülemeyecek kadar yüksek, yüzde 70’lerde bulunması, görmezlikten geliniyor.

kendisinden önceki politika belgeleri gibi bu ovp de “sosyal ayaktan” yoksundur. bunalımdan çıkış için diğer ülkeler tersini yaparken bizde devletin ekonomideki yeri daha da daraltılacak ve eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik giderleri giderek artan oranda bu hizmetleri kullanan halk tarafından karşılanacaktır.
***
sayısal öngörüleri ve kimi politika önerilerine ek olarak ovp’nin yakından izlenmesi gereken üç önermesi şöyle özetlenebilir:

bunlardan biri teknik. ovp kapsamlı bir yapısal reform programıyla “mali kural” uygulamasına geçileceğinin, yani orta ve uzun dönemde kamu açığı/toplam ulusal gelir oranının “sürdürülebilir” bir borç yapısına uygunluğu özellikle vurgulanıyor.

ikincisi, yatırımların finansmanında “kamu-özel işbirliği” yaklaşımının yaygınlaştırılmasıdır. anlaşılan geleneksel “kamudan özele” sermaye aktarımı için yeni araçlar kullanılacaktır ki bu da yapılacak yasal düzenlemelere bırakılıyor.

üçüncüsü, özelleştirmenin elektrik dağıtımı ve şeker üretiminde “tamamlanacağı” ; telekomünikasyon ve liman işletmeciliğinde kamu payının azaltılacağı ve ziraat bankası’nın ortaklık paylarının bir kısmının halka satılmasının çalışmalarına başlanacağı açıklanıyor.
***
ovp, saydamlık, etkinlik, demir ve denizyollarına önem verilmesi gibi, programların geleneksel süs tümcelerini de yerleştiriyor.

önemli bir nokta daha var: “kamu maliyesine ilişkin istatistiklerin daha kapsayıcı ve kaliteli hale getirilmesi sağlanacaktır” . özellikle vergilerin kimlerden toplandığının açıklık kazanması büyük önem taşıyor. nasıl olsa “az ile yetinmeye” alıştırılan bir toplumuz. ovp bunu başarırsa, bu bile yeter.

bayramınızı kutlarım.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s