50. Yıl…

prof. dr. yakup kepenek

yakupkepenekodtü ekonomi bölümü kuruluşunun 50. yılını yaşıyor.

ekonomi bölümünün tarihsel gelişimi ve özellikle de 12 eylül nedeniyle uğradığı kayıplar ayrıca irdelenmelidir. bölümün, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde nitelikli öğrenci yetiştirmedeki becerisini; yurt içinde ve dışında yapılan bilimsel yayımlarını ve diğer toplumsal hizmetlerini burada sıralama olanağı bulunmuyor.

kuruluş etkinlikleri çerçevesinde bir önceki cuma günü, “bunalım, dünya ekonomisini yeniden yapılandırma ve türkiye” konulu uluslar arası bir toplantı düzenlendi.

toplantıda sunulan bildiriler http://alumni.econ.metu.edu.tr adresinde yer alıyor; oradan kolayca izlenebilir.

yazıda, toplantının yarattığı bazı çağrışımlar üzerinde duracağım.

sabahtan akşam 18.00’e dek süren oturumlarda, denilebilir ki ilgi hiç eksilmedi; 836 oturma kapasiteli kemal kurdaş salonu, tıklım tıklım doluydu. üçü yabancı olmak üzere dokuz konuşmacıyı, yalnız ankara değil çevre illerin üniversitelerinden gelen, öğrenciler, öğretim üyeleri ve eski mezunlar dinlediler; soru ve yorumlarıyla da tartışmalara katıldılar. yoğun ilgi, güncel sorunların bilimsel bir çerçevede irdelenmesinin ne kadar büyük bir gereksinim olduğunun kanıtıdır.

toplantı, ekonomi kuramının, “ders kitaplarında yer alan”, neoklasik da denilen biçiminin yaşanmakta olan ağır küresel ekonomik bunalım karşısındaki durumunun ele alınmasını sağladı. konuşma ve tartışmalarda, bunalım bağlamında, ekonomideki iki ana alanın, “finans” ve “üretim” dünyalarının ilişkileri üzerinde duruldu.

egemen ekonomi kuramı, bilindiği gibi, piyasayı esas alır; “piyasanın yanlışlarını yine piyasanın düzelteceği inancına” dayanır.

yalnız 50. yıl toplantısına katılan konuşmacı ve tartışmacılar değil, hafta başında istanbul’da toplanan dünya bankası ve ımf çevrelerinde yer alan piyasacı kuramın en ateşli savunucuları, “piyasanın yanlışlarını yine kendisinin düzeltemediği gerçeğini artık kabul ediyor.

üretim ekonomisinden çok para piyasalarını başlıca konusu sayan geçerli ekonomi kuramı, bırakınız, azgelişmiş/ gelişmekte olan ülkelerin ya da süslü deyimiyle “yükselen piyasa ekonomilerinin” nasıl gelişeceğini açıklamayı, doğum yeri olan “gelişmiş ekonomilerin” neden ve nasıl bunalıma sürüklendiklerini ve buradan nasıl çıkılacağını açıklamada da başarısız kalıyor.

bunalımın “anlaşılmasında yaya kalan” ekonomi kuramı doğal olarak, geleceğe dönük anlamlı kestirim, öneri ve öngörülerde de bulunamıyor.

“ağır bunalım” yalnız ülke ekonomilerinde değil, neoklasik, yani, egemen ya da ders kitabı düzeyinde geçerli ekonomi kuramında, asıl onda, yaşanıyor.

ekonomi kuramında yaşanan bu “ ağır kırılma”, yeni kuramsal arayışları da ateşliyor.

küresel bunalımın açıklanmasında, hangi kuramsal yaklaşımlardan yararlanılabileceği tartışmaları hızla artıyor ve yoğunlaşıyor. ekonomi kuramıyla uğraşanlar, ders kitaplarına “giremeyen” ya da ana akımlardan “dışlanan” kuramlara her zamankinden daha çok başvuruyor; bununla da kalmıyor yeni yaklaşımlar oluşturmaya çalışıyor.

bir taraftan okutulan ekonomi kuramının eksikleri irdelenirken bir taraftan da ana akımın dışında tutulan kuramların ekonomik bunalımı yorumlamada kullanılmaları kaçınılmaz oluyor.

ancak piyasacı kuramla ilgili olarak bir gerçek var. onu da yabancı katılımcılardan biri bir anekdotla anlattı:

kuş beslemeye meraklı bir ingiliz kuşçu dükkânına gider ve bir papağan satın alır. eve gelir. ertesi sabah bir de ne görsün, papağan ayakları havada sırt üstü yatıyor. kafesi kaptığı gibi kuşçuya koşar.

satıcıya, “bana ölü papağan vermişsin; bunu al ve paramı geri ver” der.

satıcı, gayet soğukkanlı: “papağan ölü değil, dinleniyor” diye karşılık verir.

az sayıda taraftarı tarafından canlı tutulmak istense de, ders kitabı biçimiyle ekonomi kuramı da dinleniyor!

***

yanlış anlaşılmasın; neoklasik ekonomi kuramının ve onunla ilgili tekniklerin geçmişte de çok iyi öğretildiği odtü ekonomi bölümü, kuruluşunun 50. yılında da, çok da ileri düzeyde nitelikli eğitime ve bilimsel üretime yelken açıyor.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s