Kanlı Pazar

Mustafa Lütfi Kıyıcı

16 Şubat 1969, unutmamamız gereken günlerin en önemlilerinden biridir. Kanlı Pazar’dır bugün. 1 Mayıs 1977 katliamı da bir pazar günü karşı-devrimcilerce gerçekleştirilmiştir, ama kanlı pazar denince 16 Şubat 1969 anlaşılır, öyle bilinir.

Dönem, TİP’in tüm Anadolu’da örgütlendiği, TİP’in legal endişelerle neredeyse eylemsizleştiği ve bu duruma tepki olarak alternatiflerin ortaya çıkmaya başladığı, gençlik içinde “devrimci öğrencilerin” daha “sol” görüşler etrafında birleştiği, Deniz Gezmiş’in başkanlığında önce Devrimci Hukuklular ve ardından da Devrimci Öğrenci Birliği (DÖB) kurulduğu bir dönemdir.

Soğuk savaş şartlarında, “komünist” Sovyetler Birliğine karşı, ABD emperyalizminin öncü karakolu rolü verilen yurdumuzda, tip öncülüğünde uyanış mitingleri yapılırken devrimci öğrenciler tarafından da demokratik üniversite savaşımında boykot ve işgaller yapılmakta, Samsun’dan başlayan ve 10 Kasım’da Ankara’da bitirilmesi amaçlanan yürüyüşler yapılmaktadır. Amerikan 6. Filosunun Türkiye ziyaretlerine tepki olarak, Dolmabahçe direnişi olarak anılan eylemler yapılmakta ve Yankiler denize dökülmektedir.

Bu ve benzeri hareketlere karşı-devrimci güçlerin yapabildiği devşirme topluluklarla “şahlanış mitingleri”dir. Şahlanan, aslında ilerici ve devrimci güçlerdir.

Demirel, başbakandır… Solcuların nefesini bile dinlediğiyle övünen şimdilerde adı bile hatırlanmayan Faruk Sükan anlı şanlı İçişleri Bakanı. Vefa Poyraz ise İstanbul valisi…

ABD emperyalizminin bölgemizdeki silahlı gücü 6. Filo yine İstanbul’a demirlemiştir. Anti-emperyalist güçler, başta devrimci gençlik ve işçi örgütleri, duyarlı halk kesimleri ayaktadır. 6. Filo limanlarımıza demirlendiğinde her zaman anti-emperyalist güçler ayağa kalkmıştır. Türkiye’nin her tarafında protesto etkinlikleri yapıldığı dönemde yasal şartlar yerine getirilerek Beyazıt Meydanı’ndan -ki o zaman adı Hürriyet Meydanı idi- başlayan ve Taksim’de kitlesel mitingle sona erecek bir protesto etkinliği yapılmasına karar verilir ve ilan edilir.

Düzenleyenler, 60-70 gerçek anlamda sivil toplum örgütüdür. Yürüyüş, Beyazıt’ta başlar. Sloganlarla ve izleyenlerin yol kenarlarından, evlerin, işyerlerinin pencerelerinde teşvikli alkışları arasında gümüşsuyu’na kadar gelinir. 24 Temmuz 1968 günü yine 6. Filo protestoları sırasında devrim şehidi olan Vedat Demircioğlu için saygı duruşu yapılır. Ve Taksim’e doğru yürüyüş devam eder.

Ancak yürüyüş kolunun küçük bir bölümü alana girdikten sonra yoğun bir taş yağmuru saldırısı ile alana giriş engellenir.

Taşların havada eriştiği yükseklik ve iriliği kol gücüyle atılabilecek gibi değildir. Organize şekilde Anadolu’dan toplanan, ‘din elden gidiyor’ ve “Müslümanlar ile kızıl kâfirler”, ikilemi ile tahrik edilen topluluklar arasındaki örgütlü, bilinçli karşı devrimci güçlerin günlerce bir katliama hazırlandığı, bundan “devlet” içinde güçlerin haberli olduğu, dâhil olduğu anlaşılır. Atılan taşlar bir tür mancınıkla atılmaktadır. Taksim alanının etrafı kuşatılmıştır. Alana girebilen kitle saldırıya uğrar. İşçi Duran Erdoğan ve TİP üyesi Ali Turgut Aytaç katledilir. 200’den fazla yaralı vardır.

Devrimciler, Sıraselviler Caddesi girişinde ve sokak aralarında gruplar halinde göğüs göğüse kavga ederler ve mevzilerini korurlar. Sıraselvilerde direnenlerin başında TİP’li Osman Saffet Arolat ve Mahir Çayan vardır.

Olaylarla ilgili olarak içişleri bakanı Faruk sükan’ın açıklamasında, saldırıya uğrayanları suçlu olarak gösterdiği görülür. Suçladığı 48 kişi arasında, bu satırların yazarı, o sırada cezaevinde tutuklu olan deniz gezmiş de, şimdilerin akp bakanı ertuğrul günay da vardır. Gazeteci Ergin Konuksever’in fotoğrafla tespit ettiği ve gazetelerde açık kimliği ile görülen katil zanlısı ise beraat eder. Hiçbir saldırgan yargılanmaz.

Kanlı pazar; coşku ve spontane hareketlerden çok disiplinli dayanışmalı ve örgütlü olmayı öğretmiştir.

* Mustafa Lütfi Kıyıcı, Deniz Gezmiş’in yoldaşı ve Devrimci Öğrenci Birliği (DÖB) kurucusudur.

Eflan Aytaç: Toplu bir şeyler yapılsın bence

6. Filo’yu protesto ederken, Milli Türk Talebe Birliği (MTTB) öncülüğünde düzenlenen saldırıda katledilen Ali Turgut Aytaç’ın eşi Eflan Aytaç, gazetemize konuşmuş, katliamı anlatmıştı: “Kadınlar iyi hatırlarlar, o dönem İstiklal’de yürüyemiyorduk. Amerikan askerlerinin tacizlerinden dolayı. Kadınlar korkuyorlardı, tacize uğruyorlardı. Onların ülkesindeymişiz gibiydik. O yüzden önce onlara, 6. Filo’da ders verdik, ardından da eşimin de katıldığı yürüyüş düzenlenmişti. Büyük katılım oldu, ama alana bile sokulmadılar, ellerindeki pankartlar bile toplandı, ellerinde sopa olmasın diye. Ve alana sadece yüz kişinin girmesine izin verdiler, daha sonra da saldırdılar.”

“Bu acıların bireysel kalmasını istemiyorum” vurgusuyla sözlerini sürdüren eflan aytaç, “Geçmişin hesabını vermesi gerekenlerden biri de Süleyman Demirel’dir. Hala konuşabiliyor. ‘Kanlı Pazar’ olayının en büyük suçlularından biridir, Demirel. Demirel o dönem başbakandı, olaya göz yuman ve üstünü örtenlerden biridir” diye konuşmuştu. Eflan Aytaç, “Her sene Kanlı Pazar şehitleri anılır, öldürüldükleri yerde, ben de katılırım. Ama toplu olması lazım, bir gün belirlensin, toplu bir şeyler yapılsın bence” temennisinde bulunmuştu.

Kaynak: Atılım, 24 Nisan 2008

“Kanlı Pazar” için 4 yorum

  1. kıyıcı,

    biz şu anda büyükada’da rahmi’nin evindeyiz.vyazılarını okuduk ve tartıştık,veski günlere döndük. hayatta olan ve olmayan arkadaşlarımızı, yoldaşlarımızı, deniz’i ve daha nice devrimci mücadelede kaybettiğimiz dostlarımızı andık ve düşündük. düşündüm ki 40 küsur yıldır türkiye’de neler değişti. kimler nasıl erozyona uğradı. hainler her zaman hain kaldı. ama bizim hala yapabileceğimiz çok şeyler olduğuna inanıyorum. kanımca bizim kuşağın en büyük iki eksisi bireycilik ve şu andaki mevcut örgütsüzlük. herşeye rağmen en genel anlamda antiemperyalist, antifaşist ve laik cumhuriyet ilkeleri ortak paydamız olacaktır.

    sevgilerimle.

    esen yücel

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.