Referandum 12 Eylül 2010

12 eylül 2010 pazar günü 7 mayıs 2010 tarih 5982 no.lu türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinde değişiklik yapılması hakkında kanun kapsamındaki 25 madde ile ilgili olarak referanduma gidilecek. evetçiler, hayırcılar ve boykotçularla birlikte geçersiz oy kullanma yanlısı yurttaşlar da var.

“bir nev’i hizmetimiz olsun vatandaşa” dedik ve referanduma konu olan maddeleri şimdiki-geçerli halleri ve oylanacak biçimleriyle karşı karşıya koyduk.

türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinde değişiklik yapılması hakkında kanun

kanun no. 5982 kabul tarihi: 7/5/2010
resmî gazete no: 27580 yayın tarihi: 13 mayıs 2010 perşembe

madde 1

7/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına “bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.” cümlesi ve maddeye bu fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
x. kanun önünde eşitlik x. kanun önünde eşitlik
madde 10 – herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. madde 10 – herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.
çocuklar, yaşlılar ve engelliler gibi özel surette korunması gerekenler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.
hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar. devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

madde 2

türkiye cumhuriyeti anayasasının 20 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
a. özel hayatın gizliliği a. özel hayatın gizliliği
madde 20 – herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. madde 20 – herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.
millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar. millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.
herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.

madde 3

türkiye cumhuriyeti anayasasının 23 üncü maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
v. yerleşme ve seyahat hürriyeti v. yerleşme ve seyahat hürriyeti
madde 23.– herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir. madde 23.– herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.
yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak; yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;
seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek; seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;
amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir. amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.
vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, vatandaşlık ödevi ya da ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanabilir. vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz. vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

madde 4

türkiye cumhuriyeti anayasasının 41 inci maddesinin kenar başlığı “ı. ailenin korunması ve çocuk hakları” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.

devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
i. ailenin korunması ı. ailenin korunması ve çocuk hakları
madde 41.– aile, türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. madde 41.– aile, türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.
devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar. devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.
her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.
devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.

madde 5

türkiye cumhuriyeti anayasasının 51 inci maddesinin dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
c. sendika kurma hakkı c. sendika kurma hakkı
madde 51.– çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz. madde 51.– çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.
sendika kurma hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. sendika kurma hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.
sendika kurma hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir. sendika kurma hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.
aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz. aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz.
işçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenlenir.
sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve işleyişleri, cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz. sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve işleyişleri, cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz.

madde 6

türkiye cumhuriyeti anayasasının 53 üncü maddesinin kenar başlığı “a. toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” olarak değiştirilmiş, üçüncü ve dördüncü fıkraları yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar kamu görevlileri hakem kuruluna başvurabilir. kamu görevlileri hakem kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, kamu görevlileri hakem kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
a. toplu iş sözleşmesi hakkı a. toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı
madde 53.– işçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. madde 53.– işçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.
toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir. toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.
128 inci maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54 üncü madde hükümlerine tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve idareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. bu mutabakat metni, uygun idarî veya kanunî düzenlemenin yapılabilmesi için bakanlar kurulunun takdirine sunulur. toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla bakanlar kurulunun takdirine sunulur. bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir.
aynı işyerinde, aynı dönem için, birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.
memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.
toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar kamu görevlileri hakem kuruluna başvurabilir. kamu görevlileri hakem kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, kamu görevlileri hakem kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.

madde 7

türkiye cumhuriyeti anayasasının 54 üncü maddesinin üçüncü ve yedinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
b. grev hakkı ve lokavt b. grev hakkı ve lokavt
madde 54.– toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir. madde 54.– toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir.
grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz. grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.
grev esnasında greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan işyerinde sebep oldukları maddî zarardan sendika sorumludur.
grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir. grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir.
grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık yüksek hakem kurulunca çözülür. uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak yüksek hakem kuruluna başvurabilir. yüksek hakem kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir. grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık yüksek hakem kurulunca çözülür. uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak yüksek hakem kuruluna başvurabilir. yüksek hakem kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.
yüksek hakem kurulunun kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir. yüksek hakem kurulunun kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.
siyasî amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, işi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz.
greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez. greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez.

madde 8

türkiye cumhuriyeti anayasasının 74 üncü maddesinin kenar başlığı “vıı. dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” şeklinde değiştirilmiş, maddenin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

türkiye büyük millet meclisi başkanlığına bağlı olarak kurulan kamu denetçiliği kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.

kamu başdenetçisi türkiye büyük millet meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur.

bu maddede sayılan hakların kullanılma biçimi, kamu denetçiliği kurumunun kuruluşu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile kamu başdenetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, seçimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
vii. dilekçe hakkı vıı. dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı
madde 74.– vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve türkiye büyük millet meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. madde 74.– vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve türkiye büyük millet meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
bu hakkın kullanılma biçimi kanunla düzenlenir.
herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
türkiye büyük millet meclisi başkanlığına bağlı olarak kurulan kamu denetçiliği kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
kamu başdenetçisi türkiye büyük millet meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur.
bu maddede sayılan hakların kullanılma biçimi, kamu denetçiliği kurumunun kuruluşu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile kamu başdenetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, seçimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

madde 9

türkiye cumhuriyeti anayasasının 84 üncü maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
5. milletvekilliğinin düşmesi 5. milletvekilliğinin düşmesi
madde 84.– istifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanınca tespit edildikten sonra, türkiye büyük millet meclisi genel kurulunca kararlaştırılır. madde 84.– istifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanınca tespit edildikten sonra, türkiye büyük millet meclisi genel kurulunca kararlaştırılır.
milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının genel kurula bildirilmesiyle olur. milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının genel kurula bildirilmesiyle olur.
82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine genel kurul gizli oyla karar verir.meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun meclis başkanlık divanınca tespit edilmesi üzerine, genel kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir. 82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine genel kurul gizli oyla karar verir.meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun meclis başkanlık divanınca tespit edilmesi üzerine, genel kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.
partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu anayasa mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararında belirtilen milletvekilinin milletvekilliği, bu kararın resmî gazetede gerekçeli olarak yayımlandığı tarihte sona erer. türkiye büyük millet meclisi başkanlığı bu kararın gereğini derhal yerine getirip genel kurula bilgi sunar.

madde 10

türkiye cumhuriyeti anayasasının 94 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
b. başkanlık divanı b. başkanlık divanı
madde 94.– türkiye büyük millet meclisinin başkanlık divanı, meclis üyeleri arasından seçilen meclis başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur. madde 94.– türkiye büyük millet meclisinin başkanlık divanı, meclis üyeleri arasından seçilen meclis başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur.
başkanlık divanı, meclisteki siyasî parti gruplarının üye sayısı oranında divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur. siyasî parti grupları başkanlık için aday gösteremezler. başkanlık divanı, meclisteki siyasî parti gruplarının üye sayısı oranında divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur. siyasî parti grupları başkanlık için aday gösteremezler.
türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanı için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. ilk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi üç yıldır. türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanı için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.
türkiye büyük millet meclisi başkan adayları, meclis üyeleri içinden, meclisin toplandığı günden itibaren beş gün içinde, başkanlık divanına bildirilir. başkan seçimi gizli oyla yapılır. ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, başkan seçilmiş olur. başkan seçimi, aday gösterme süresinin bitiminden itibaren, beş gün içinde tamamlanır. türkiye büyük millet meclisi başkan adayları, meclis üyeleri içinden, meclisin toplandığı günden itibaren beş gün içinde, başkanlık divanına bildirilir. başkan seçimi gizli oyla yapılır. ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, başkan seçilmiş olur. başkan seçimi, aday gösterme süresinin bitiminden itibaren, beş gün içinde tamamlanır.
türkiye büyük millet meclisi başkanvekillerinin, kâtip üyelerinin ve idare amirlerinin adedi, seçim nisabı, oylama sayısı ve usulleri, meclis içtüzüğünde belirlenir. türkiye büyük millet meclisi başkanvekillerinin, kâtip üyelerinin ve idare amirlerinin adedi, seçim nisabı, oylama sayısı ve usulleri, meclis içtüzüğünde belirlenir.
türkiye büyük millet meclisi başkanı, başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasî partinin veya parti grubunun meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, meclis tartışmalarına katılamazlar; başkan ve oturumu yöneten başkanvekili oy kullanamazlar. türkiye büyük millet meclisi başkanı, başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasî partinin veya parti grubunun meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, meclis tartışmalarına katılamazlar; başkan ve oturumu yöneten başkanvekili oy kullanamazlar.

madde 11

türkiye cumhuriyeti anayasasının 125 inci maddesinin ikinci fıkrasına “ancak, yüksek askerî şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.” şeklindeki cümle eklenmiş ve dördüncü fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
b. yargı yolu b. yargı yolu
madde 125.– idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların millî veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir. madde 125.– idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların millî veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.
cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile yüksek askerî şûranın kararları yargı denetimi dışındadır. cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile yüksek askerî şûranın kararları yargı denetimi dışındadır. ancak, yüksek askerî şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
idarî işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar. idarî işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez. yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.
idarî işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idarî işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. idarî işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idarî işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
kanun, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde ayrıca millî güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir. kanun, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde ayrıca millî güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.
idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

madde 12

türkiye cumhuriyeti anayasasının 128 inci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
d. kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler d. kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler
1. genel ilkeler 1. genel ilkeler
madde 128.– devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. madde 128.– devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir. üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.

madde 13

türkiye cumhuriyeti anayasasının 129 uncu maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
2. görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence 2. görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence
madde 129.– memurlar ve diğer kamu görevlileri anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler. madde 129.– memurlar ve diğer kamu görevlileri anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.
memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.
uyarma ve kınama cezalarıyla ilgili olanlar hariç, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.
silahlı kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır. silahlı kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır.
memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir. memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir.
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idarî merciin iznine bağlıdır. memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idarî merciin iznine bağlıdır.

madde 14

türkiye cumhuriyeti anayasasının 144 üncü maddesi kenar başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“g. adalet hizmetlerinin denetimi

madde 144 – adalet hizmetleri ile savcıların idarî görevleri yönünden adalet bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet müfettişleri eliyle yapılır. buna ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
g. hâkim ve savcıların denetimi g. adalet hizmetlerinin denetimi
madde 144.– hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma, adalet bakanlığının izni ile adalet müfettişleri tarafından yapılır. adalet bakanı soruşturma ve inceleme işlemlerini, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hâkim veya savcı eliyle de yaptırabilir. madde 144 – adalet hizmetleri ile savcıların idarî görevleri yönünden adalet bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet müfettişleri eliyle yapılır. buna ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

madde 15

türkiye cumhuriyeti anayasasının 145 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“madde 145 – askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.

savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz.

askerî mahkemelerin savaş halinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.

askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askerî hâkimlerin özlük işleri, askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin görevli bulundukları komutanlıkla ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
h. askerî yargı h. askerî yargı
madde 145.– askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. bu mahkemeler, asker kişilerin; askerî olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerî mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler. “madde 145 – askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.
askerî mahkemeler, asker olmayan kişilerin özel kanunda belirtilen askerî suçları ile kanunda gösterilen görevlerini ifa ettikleri sırada veya kanunda gösterilen askerî mahallerde askerlere karşı işledikleri suçlara da bakmakla görevlidirler. savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz.
askerî mahkemelerin savaş veya sıkıyönetim hallerinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir. askerî mahkemelerin savaş halinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.
askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askerî hâkimlerin özlük işleri askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı, askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenlenir. kanun, ayrıca askerî hâkimlerin yargı hizmeti dışındaki askerî hizmetler yönünden askerî hizmetlerin gereklerine göre teşkilatında görevli bulundukları komutanlık ile olan ilişkilerini de gösterir. askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askerî hâkimlerin özlük işleri, askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin görevli bulundukları komutanlıkla ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

madde 16

türkiye cumhuriyeti anayasasının 146 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“madde 146 – anayasa mahkemesi onyedi üyeden kurulur.

türkiye büyük millet meclisi; iki üyeyi sayıştay genel kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. türkiye büyük millet meclisinde yapılacak bu seçimde, her boş üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. ikinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.

cumhurbaşkanı; üç üyeyi yargıtay, iki üyeyi danıştay, bir üyeyi askerî yargıtay, bir üyeyi askerî yüksek idare mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi yükseköğretim kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış anayasa mahkemesi raportörleri arasından seçer.

yargıtay, danıştay, askerî yargıtay, askerî yüksek idare mahkemesi ve sayıştay genel kurulları ile yükseköğretim kurulundan anayasa mahkemesi üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde, her boş üyelik için, bir üye ancak bir aday için oy kullanabilir; en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday için yapılacak seçimde de her bir baro başkanı ancak bir aday için oy kullanabilir ve en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.

anayasa mahkemesine üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hâkim ve savcıların adaylık dâhil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır.

anayasa mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve iki başkanvekili seçilir. süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

anayasa mahkemesi üyeleri aslî görevleri dışında resmi veya özel hiçbir görev alamazlar.”

(üstü çizili bölümler anayasa mahkemesi’nin 7 temmuz 2010 tarih 2010/49 esas sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
a. anayasa mahkemesi1. kuruluşu a. anayasa mahkemesi1. kuruluşu
madde 146.– anayasa mahkemesi onbir asıl ve dört yedek üyeden kurulur. “madde 146 – anayasa mahkemesi onyedi üyeden kurulur.
danıştay, birer asıl üyeyi askerî yargıtay, askerî yüksek idare mahkemesi ve sayıştay genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından üye tamsayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asıl üyeyi ise yükseköğretim kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asıl ve bir yedek üyeyi üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçer. türkiye büyük millet meclisi; iki üyeyi sayıştay genel kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. türkiye büyük millet meclisinde yapılacak bu seçimde, her boş üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. ikinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.
cumhurbaşkanı; üç üyeyi yargıtay, iki üyeyi danıştay, bir üyeyi askerî yargıtay, bir üyeyi askerî yüksek idare mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi yükseköğretim kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış anayasa mahkemesi raportörleri arasından seçer.
yargıtay, danıştay, askerî yargıtay, askerî yüksek idare mahkemesi ve sayıştay genel kurulları ile yükseköğretim kurulundan anayasa mahkemesi üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde, her boş üyelik için, bir üye ancak bir aday için oy kullanabilir; en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday için yapılacak seçimde de her bir baro başkanı ancak bir aday için oy kullanabilir ve en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.
yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri ile üst kademe yöneticileri ve avukatların anayasa mahkemesine asıl ve yedek üye seçilebilmeleri için, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim görmüş veya öğrenim kurumlarında en az onbeş yıl öğretim üyeliği veya kamu hizmetinde en az onbeş yıl fiilen çalışmış veya en az onbeş yıl avukatlık yapmış olmak şarttır. anayasa mahkemesine üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hâkim ve savcıların adaylık dâhil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır.
anayasa mahkemesi, asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer. süresi bitenler yeniden seçilebilirler. anayasa mahkemesi, asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer. süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
anayasa mahkemesi üyeleri, aslî görevleri dışında resmî veya özel hiçbir görev alamazlar. anayasa mahkemesi üyeleri, aslî görevleri dışında resmî veya özel hiçbir görev alamazlar.

madde 17

türkiye cumhuriyeti anayasasının 147 nci maddesinin kenar başlığı “2. üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi” şeklinde, birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“anayasa mahkemesi üyeleri oniki yıl için seçilirler. bir kimse iki defa anayasa mahkemesi üyesi seçilemez. anayasa mahkemesi üyeleri altmışbeş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. zorunlu emeklilik yaşından önce görev süresi dolan üyelerin başka bir görevde çalışmaları ve özlük işleri kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
2. üyeliğin sona ermesi 2. üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi
madde 147.– anayasa mahkemesi üyeleri altmışbeş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. madde 147 – anayasa mahkemesi üyeleri oniki yıl için seçilirler. bir kimse iki defa anayasa mahkemesi üyesi seçilemez. anayasa mahkemesi üyeleri altmışbeş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. zorunlu emeklilik yaşından önce görev süresi dolan üyelerin başka bir görevde çalışmaları ve özlük işleri kanunla düzenlenir.
anayasa mahkemesi üyeliği, bir üyenin hâkimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymesi halinde kendiliğinden; görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması halinde de, anayasa mahkemesi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erer. anayasa mahkemesi üyeliği, bir üyenin hâkimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymesi halinde kendiliğinden; görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması halinde de, anayasa mahkemesi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erer.

madde 18

türkiye cumhuriyeti anayasasının 148 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin sonuna “ve bireysel başvuruları karara bağlar” ibaresi, üçüncü fıkrasındaki “cumhurbaşkanını,” sözcüğünden sonra gelmek üzere “türkiye büyük millet meclisi başkanını,” ibaresi eklenmiş, beşinci fıkrası “yüce divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. genel kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.” şeklinde değiştirilmiş, maddeye ikinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar ve üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere “genelkurmay başkanı, kara, deniz ve hava kuvvetleri komutanları ile jandarma genel komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yüce divanda yargılanırlar.” şeklinde yeni bir fıkra eklenmiştir.

“herkes, anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, avrupa insan hakları sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla anayasa mahkemesine başvurabilir. başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.

bireysel başvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
3. görev ve yetkileri 3. görev ve yetkileri
madde 148.– anayasa mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünün anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla, anayasa mahkemesinde dava açılamaz. madde 148.– anayasa mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünün anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve bireysel başvuruları karara bağlar. anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla, anayasa mahkemesinde dava açılamaz.
kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır. şekil bakımından denetleme, cumhurbaşkanınca veya türkiye büyük millet meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def’i yoluyla da ileri sürülemez. kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır. şekil bakımından denetleme, cumhurbaşkanınca veya türkiye büyük millet meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def’i yoluyla da ileri sürülemez.
herkes, anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, avrupa insan hakları sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla anayasa mahkemesine başvurabilir. başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.
bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.
bireysel başvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
anayasa mahkemesi cumhurbaşkanını, bakanlar kurulu üyelerini, anayasa mahkemesi, yargıtay, danıştay, askerî yargıtay, askerî yüksek idare mahkemesi başkan ve üyelerini, başsavcılarını, cumhuriyet başsavcıvekilini, hâkimler ve savcılar yüksek kurulu ve sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yüce divan sıfatıyla yargılar. anayasa mahkemesi cumhurbaşkanını, türkiye büyük millet meclisi başkanını, bakanlar kurulu üyelerini, anayasa mahkemesi, yargıtay, danıştay, askerî yargıtay, askerî yüksek idare mahkemesi başkan ve üyelerini, başsavcılarını, cumhuriyet başsavcıvekilini, hâkimler ve savcılar yüksek kurulu ve sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yüce divan sıfatıyla yargılar.
genelkurmay başkanı, kara, deniz ve hava kuvvetleri komutanları ile jandarma genel komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yüce divanda yargılanırlar.
yüce divanda, savcılık görevini cumhuriyet başsavcısı veya cumhuriyet başsavcıvekili yapar. yüce divanda, savcılık görevini cumhuriyet başsavcısı veya cumhuriyet başsavcıvekili yapar.
yüce divan kararları kesindir. yüce divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. genel kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.
anayasa mahkemesi, anayasa ile verilen diğer görevleri de yerine getirir. anayasa mahkemesi, anayasa ile verilen diğer görevleri de yerine getirir.

madde 19

türkiye cumhuriyeti anayasasının 149 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“madde 149 – anayasa mahkemesi, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışır. bölümler, başkanvekili başkanlığında dört üyenin katılımıyla toplanır. genel kurul, mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en az oniki üye ile toplanır. bölümler ve genel kurul, kararlarını salt çoğunlukla alır. bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar oluşturulabilir.

siyasî partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile yüce divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara genel kurulca bakılır, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanır.

anayasa değişikliğinde iptale, siyasî partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu şarttır.

şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları anayasa mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanır.

anayasa mahkemesinin kuruluşu, genel kurul ve bölümlerin yargılama usulleri, başkan, başkanvekilleri ve üyelerin disiplin işleri kanunla; mahkemenin çalışma esasları, bölüm ve komisyonların oluşumu ve işbölümü kendi yapacağı içtüzükle düzenlenir.

anayasa mahkemesi yüce divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan işleri dosya üzerinde inceler. ancak, bireysel başvurularda duruşma yapılmasına karar verilebilir. mahkeme ayrıca, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir ve siyasî partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, yargıtay cumhuriyet başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
4. çalışma ve yargılama usulü 4. çalışma ve yargılama usulü
madde 149.– anayasa mahkemesi, başkan ve on üye ile toplanır, salt çoğunluk ile karar verir. anayasa değişikliklerinde iptale ve siyasî parti davalarında kapatılmaya karar verebilmesi için beşte üç oy çokluğu şarttır. madde 149 – anayasa mahkemesi, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışır. bölümler, başkanvekili başkanlığında dört üyenin katılımıyla toplanır. genel kurul, mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en az oniki üye ile toplanır. bölümler ve genel kurul, kararlarını salt çoğunlukla alır. bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar oluşturulabilir.
siyasî partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile yüce divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara genel kurulca bakılır, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanır.
anayasa değişikliğinde iptale, siyasî partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu şarttır.
şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları anayasa mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanır. şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları anayasa mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanır.
anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri kanunla; mahkemenin çalışma esasları ve üyeleri arasındaki işbölümü kendi yapacağı içtüzükle düzenlenir. anayasa mahkemesinin kuruluşu, genel kurul ve bölümlerin yargılama usulleri, başkan, başkanvekilleri ve üyelerin disiplin işleri kanunla; mahkemenin çalışma esasları, bölüm ve komisyonların oluşumu ve işbölümü kendi yapacağı içtüzükle düzenlenir.
anayasa mahkemesi yüce divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan işleri dosya üzerinde inceler. ancak, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir ve siyasî partilerin temelli kapatılması veya kapatılmasına ilişkin davalarda, yargıtay cumhuriyet başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler. anayasa mahkemesi yüce divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan işleri dosya üzerinde inceler. ancak, bireysel başvurularda duruşma yapılmasına karar verilebilir. mahkeme ayrıca, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir ve siyasî partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, yargıtay cumhuriyet başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.

madde 20

türkiye cumhuriyeti anayasasının 156 ncı maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“askerî yargıtayın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
madde 156.– askerî yargıtay, askerî mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. ayrıca, asker kişilerin kanunla gösterilen belli davalarına ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar. madde 156.– askerî yargıtay, askerî mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. ayrıca, asker kişilerin kanunla gösterilen belli davalarına ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
askerî yargıtay üyeleri birinci sınıf askerî hâkimler arasından askerî yargıtay genel kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla her boş yer için göstereceği üçer aday içinden cumhurbaşkanınca seçilir. askerî yargıtay üyeleri birinci sınıf askerî hâkimler arasından askerî yargıtay genel kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla her boş yer için göstereceği üçer aday içinden cumhurbaşkanınca seçilir.
askerî yargıtay başkanı, başsavcısı, ikinci başkanı ve daire başkanları askerî yargıtay üyeleri arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar. askerî yargıtay başkanı, başsavcısı, ikinci başkanı ve daire başkanları askerî yargıtay üyeleri arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.
askerî yargıtayın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre kanunla düzenlenir. askerî yargıtayın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

madde 21

türkiye cumhuriyeti anayasasının 157 nci maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“askerî yüksek idare mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
e. askerî yüksek idare mahkemesi e. askerî yüksek idare mahkemesi
madde 157.– askerî yüksek idare mahkemesi, askerî olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idarî işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz. madde 157.– askerî yüksek idare mahkemesi, askerî olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idarî işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.
askerî yüksek idare mahkemesinin askerî hâkim sınıfından olan üyeleri, mahkemenin bu sınıftan olan başkan ve üyeleri tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oy ile birinci sınıf askerî hâkimler arasından her boş yer için gösterilecek üç aday içinden; hâkim sınıfından olmayan üyeleri, rütbe ve nitelikleri kanunda gösterilen subaylar arasından, genelkurmay başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç aday içinden cumhurbaşkanınca seçilir. askerî yüksek idare mahkemesinin askerî hâkim sınıfından olan üyeleri, mahkemenin bu sınıftan olan başkan ve üyeleri tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oy ile birinci sınıf askerî hâkimler arasından her boş yer için gösterilecek üç aday içinden; hâkim sınıfından olmayan üyeleri, rütbe ve nitelikleri kanunda gösterilen subaylar arasından, genelkurmay başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç aday içinden cumhurbaşkanınca seçilir.
askerî hâkim sınıfından olmayan üyelerin görev süresi en fazla dört yıldır. askerî hâkim sınıfından olmayan üyelerin görev süresi en fazla dört yıldır.
mahkemenin başkanı, başsavcı ve daire başkanları hâkim sınıfından olanlar arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar. mahkemenin başkanı, başsavcı ve daire başkanları hâkim sınıfından olanlar arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.
askerî yüksek idare mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre kanunla düzenlenir. askerî yüksek idare mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

madde 22

türkiye cumhuriyeti anayasasının 159 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“madde 159 – hâkimler ve savcılar yüksek kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar.

hâkimler ve savcılar yüksek kurulu yirmiiki asıl ve oniki yedek üyeden oluşur; üç daire halinde çalışır.

kurulun başkanı adalet bakanıdır. adalet bakanlığı müsteşarı kurulun tabiî üyesidir. kurulun, dört asıl üyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından cumhurbaşkanınca, üç asıl ve üç yedek üyesi yargıtay üyeleri arasından yargıtay genel kurulunca, iki asıl ve iki yedek üyesi danıştay üyeleri arasından danıştay genel kurulunca, bir asıl ve bir yedek üyesi türkiye adalet akademisi genel kurulunca kendi üyeleri arasından, yedi asıl ve dört yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından adlî yargı hâkim ve savcılarınca, üç asıl ve iki yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından idarî yargı hâkim ve savcılarınca, dört yıl için seçilir. süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.

kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki altmış gün içinde yapılır. cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan kurul üyeliğinin boşalması durumunda, boşalmayı takip eden altmış gün içinde, yeni üyelerin seçimi yapılır. diğer üyeliklerin boşalması halinde, asıl üyenin yedeği tarafından kalan süre tamamlanır.

yargıtay, danıştay ve türkiye adalet akademisi genel kurullarından seçilecek kurul üyeliği için her üyenin, birinci sınıf adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları arasından seçilecek kurul üyeliği için her hâkim ve savcının; ancak bir aday için oy kullanacağı seçimlerde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilir. bu seçimler her dönem için bir defada ve gizli oyla yapılır.

kurulun, adalet bakanı ile adalet bakanlığı müsteşarı dışındaki asıl üyeleri, görevlerinin devamı süresince; kanunda belirlenenler dışında başka bir görev alamazlar veya kurul tarafından başka bir göreve atanamaz ve seçilemezler.

kurulun yönetimi ve temsili kurul başkanına aittir. kurul başkanı dairelerin çalışmalarına katılamaz. kurul, kendi üyeleri arasından daire başkanlarını ve daire başkanlarından birini de başkanvekili olarak seçer. başkan, yetkilerinden bir kısmını başkanvekiline devredebilir.

kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar; adalet bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar; ayrıca, anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir.

hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve hâkimler ve savcılar yüksek kurulu başkanının oluru ile kurul müfettişlerine yaptırılır. soruşturma ve inceleme işlemleri, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hâkim veya savcı eliyle de yaptırılabilir.

kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

kurula bağlı genel sekreterlik kurulur. genel sekreter, birinci sınıf hâkim ve savcılardan kurulun teklif ettiği üç aday arasından kurul başkanı tarafından atanır. kurul müfettişleri ile kurulda geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcıları, muvafakatlerini alarak atama yetkisi kurula aittir.

adalet bakanlığının merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcılar ile adalet müfettişlerini ve hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçileri, muvafakatlerini alarak atama yetkisi adalet bakanına aittir.

kurul üyelerinin seçimi, dairelerin oluşumu ve işbölümü, kurulun ve dairelerin görevleri, toplantı ve karar yeter sayıları, çalışma usul ve esasları, dairelerin karar ve işlemlerine karşı yapılacak itirazlar ve bunların incelenmesi usulü ile genel sekreterliğin kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
iii. hâkimler ve savcılar yüksek kurulu iii. hâkimler ve savcılar yüksek kurulu
madde 159.– hâkimler ve savcılar yüksek kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar. “madde 159 – hâkimler ve savcılar yüksek kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar.
kurulun başkanı, adalet bakanıdır. adalet bakanlığı müsteşarı kurulun tabiî üyesidir. kurulun üç asıl ve üç yedek üyesi yargıtay genel kurulunun, iki asıl ve iki yedek üyesi danıştay genel kurulunun kendi üyeleri arasından, her üyelik için gösterecekleri üçer aday içinden cumhurbaşkanınca, dört yıl için seçilir. süresi biten üyeler yeniden seçilebilirler. kurul, seçimle gelen asıl üyeleri arasından bir başkanvekili seçer. kurulun başkanı adalet bakanıdır. adalet bakanlığı müsteşarı kurulun tabiî üyesidir. kurulun, dört asıl üyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından cumhurbaşkanınca, üç asıl ve üç yedek üyesi yargıtay üyeleri arasından yargıtay genel kurulunca, iki asıl ve iki yedek üyesi danıştay üyeleri arasından danıştay genel kurulunca, bir asıl ve bir yedek üyesi türkiye adalet akademisi genel kurulunca kendi üyeleri arasından, yedi asıl ve dört yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından adlî yargı hâkim ve savcılarınca, üç asıl ve iki yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından idarî yargı hâkim ve savcılarınca, dört yıl için seçilir. süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.
kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki altmış gün içinde yapılır. cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan kurul üyeliğinin boşalması durumunda, boşalmayı takip eden altmış gün içinde, yeni üyelerin seçimi yapılır. diğer üyeliklerin boşalması halinde, asıl üyenin yedeği tarafından kalan süre tamamlanır.
yargıtay, danıştay ve türkiye adalet akademisi genel kurullarından seçilecek kurul üyeliği için her üyenin, birinci sınıf adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları arasından seçilecek kurul üyeliği için her hâkim ve savcının; ancak oy kullanacağı seçimlerde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilir. bu seçimler her dönem için bir defada ve gizli oyla yapılır.
kurulun, adalet bakanı ile adalet bakanlığı müsteşarı dışındaki asıl üyeleri, görevlerinin devamı süresince; kanunda belirlenenler dışında başka bir görev alamazlar veya kurul tarafından başka bir göreve atanamaz ve seçilemezler.
kurulun yönetimi ve temsili kurul başkanına aittir. kurul başkanı dairelerin çalışmalarına katılamaz. kurul, kendi üyeleri arasından daire başkanlarını ve daire başkanlarından birini de başkanvekili olarak seçer. başkan, yetkilerinden bir kısmını başkanvekiline devredebilir.
hâkimler ve savcılar yüksek kurulu; adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar. adalet bakanlığının, bir mahkemenin veya bir hâkimin veya savcının kadrosunun kaldırılması veya bir mahkemenin yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar. ayrıca anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir. kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar; adalet bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar; ayrıca, anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir.
hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve hâkimler ve savcılar yüksek kurulu başkanının oluru ile kurul müfettişlerine yaptırılır. soruşturma ve inceleme işlemleri, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hâkim veya savcı eliyle de yaptırılabilir.
kurul kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.
kurula bağlı genel sekreterlik kurulur. genel sekreter, birinci sınıf hâkim ve savcılardan kurulun teklif ettiği üç aday arasından kurul başkanı tarafından atanır. kurul müfettişleri ile kurulda geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcıları, muvafakatlerini alarak atama yetkisi kurula aittir.
kurulun görevlerini yerine getirmesi, seçim ve çalışma usulleriyle itirazların kurul bünyesinde incelenmesi esasları kanunla düzenlenir.
adalet bakanlığının merkez kuruluşunda geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcıların muvafakatlarını alarak atama yetkisi adalet bakanına aittir. adalet bakanlığının merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcılar ile adalet müfettişlerini ve hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçileri, muvafakatlerini alarak atama yetkisi adalet bakanına aittir.
adalet bakanı hâkimler ve savcılar yüksek kurulunun ilk toplantısında onaya sunulmak üzere, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde hizmetin aksamaması için hâkim ve savcıları geçici yetki ile görevlendirebilir.
kurul üyelerinin seçimi, dairelerin oluşumu ve işbölümü, kurulun ve dairelerin görevleri, toplantı ve karar yeter sayıları, çalışma usul ve esasları, dairelerin karar ve işlemlerine karşı yapılacak itirazlar ve bunların incelenmesi usulü ile genel sekreterliğin kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.

madde 23

türkiye cumhuriyeti anayasasının 166 ncı maddesinin kenar başlığı “ı. planlama; ekonomik ve sosyal konsey” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında hükümete istişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla ekonomik ve sosyal konsey kurulur. ekonomik ve sosyal konseyin kuruluş ve işleyişi kanunla düzenlenir.”

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
i. planlama ı. planlama; ekonomik ve sosyal konsey
madde 166.– ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak devletin görevidir. madde 166.– ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak devletin görevidir.
planda millî tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir; kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır. kalkınma girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir. planda millî tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir; kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır. kalkınma girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir.
kalkınma planlarının hazırlanmasına, türkiye büyük millet meclisince onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine ve bütünlüğünü bozacak değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir. kalkınma planlarının hazırlanmasına, türkiye büyük millet meclisince onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine ve bütünlüğünü bozacak değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında hükümete istişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla ekonomik ve sosyal konsey kurulur. ekonomik ve sosyal konseyin kuruluş ve işleyişi kanunla düzenlenir.

madde 24

türkiye cumhuriyeti anayasasının geçici 15 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

geçerli madde referandumda oylanacak biçim
geçici madde 15.– 12 eylül 1980 tarihinden, ilk genel seçimler sonucu toplanacak türkiye büyük millet meclisinin başkanlık divanını oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini türk milleti adına kullanan, 2356 sayılı kanunla kurulu millî güvenlik konseyinin, bu konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı kurucu meclis hakkında kanunla görev ifa eden danışma meclisinin her türlü karar ve tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz.

madde 25

türkiye cumhuriyeti anayasasına aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

geçici madde 18 – bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte anayasa mahkemesinin mevcut yedek üyeleri asıl üye sıfatını kazanır.

bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde, türkiye büyük millet meclisi bir üyeyi sayıştay genel kurulunun ve bir üyeyi de baro başkanlarının gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

türkiye büyük millet meclisinin yapacağı üye seçimi için aday göstermek amacıyla;

a) bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde, sayıştay başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren beş gün içinde adaylar başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren beş gün içinde sayıştay genel kurulunca seçim yapılır. her sayıştay üyesinin ancak bir aday için oy kullanabileceği bu seçimde en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.

b) bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde, türkiye barolar birliği başkanlığı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren beş gün içinde adaylar türkiye barolar birliği başkanlığına başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren beş gün içinde türkiye barolar birliği başkanlığının ilanında gösterilen yer ve zamanda baro başkanları tarafından seçim yapılır. her bir baro başkanının ancak bir aday için oy kullanabileceği bu seçimde, en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.

c) (a) ve (b) bentleri uyarınca yapılan seçimlerin sonucunda aday gösterilmiş sayılanların isimleri seçimin yapıldığı günü takip eden gün sayıştay ve türkiye barolar birliği başkanlıklarınca türkiye büyük millet meclisi başkanlığına bildirilir.

ç) (c) bendi uyarınca yapılan bildirimden itibaren on gün içinde türkiye büyük millet meclisinde seçim yapılır. her boş üyelik için yapılacak seçimde, ilk oylamada üye tamsayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır; ikinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.

cumhurbaşkanı, birer üyeyi yargıtay ve danıştay kontenjanlarından olan ilk üyeliklerin boşalmasından sonra yükseköğretim kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden seçer.

anayasa mahkemesi üyeliğine aday gösteren kurumların halen mevcut üyeleri ile kendi kontenjanlarından seçilmiş yedek üyeler, tamamlama seçiminde göz önünde bulundurulur.

anayasa mahkemesinde halen belli görevlere seçilmiş olanların bu sıfatları seçilmiş oldukları sürenin sonuna kadar devam eder. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte üye olanlar yaş haddine kadar görevlerine devam ederler.

bireysel başvuruya ilişkin gerekli düzenlemeler iki yıl içinde tamamlanır. uygulama kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bireysel başvurular kabul edilir.

(üstü çizili bölümler anayasa mahkemesi’nin 7 temmuz 2010 tarih 2010/49 esas sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)

referandumda oylanacak biçim
geçici madde 18 – bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte anayasa mahkemesinin mevcut yedek üyeleri asıl üye sıfatını kazanır.bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde, türkiye büyük millet meclisi bir üyeyi sayıştay genel kurulunun ve bir üyeyi de baro başkanlarının gösterecekleri üçer aday içinden seçer.türkiye büyük millet meclisinin yapacağı üye seçimi için aday göstermek amacıyla;

a) bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde, sayıştay başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren beş gün içinde adaylar başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren beş gün içinde sayıştay genel kurulunca seçim yapılır. her sayıştay üyesinin oy kullanabileceği bu seçimde en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.

b) bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde, türkiye barolar birliği başkanlığı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren beş gün içinde adaylar türkiye barolar birliği başkanlığına başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren beş gün içinde türkiye barolar birliği başkanlığının ilanında gösterilen yer ve zamanda baro başkanları tarafından seçim yapılır. her bir baro başkanının oy kullanabileceği bu seçimde, en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.

c) (a) ve (b) bentleri uyarınca yapılan seçimlerin sonucunda aday gösterilmiş sayılanların isimleri seçimin yapıldığı günü takip eden gün sayıştay ve türkiye barolar birliği başkanlıklarınca türkiye büyük millet meclisi başkanlığına bildirilir.

ç) (c) bendi uyarınca yapılan bildirimden itibaren on gün içinde türkiye büyük millet meclisinde seçim yapılır. her boş üyelik için yapılacak seçimde, ilk oylamada üye tamsayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır; ikinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.

cumhurbaşkanı, birer üyeyi yargıtay ve danıştay kontenjanlarından olan ilk üyeliklerin boşalmasından sonra yükseköğretim kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden seçer.

anayasa mahkemesi üyeliğine aday gösteren kurumların halen mevcut üyeleri ile kendi kontenjanlarından seçilmiş yedek üyeler, tamamlama seçiminde göz önünde bulundurulur.

anayasa mahkemesinde halen belli görevlere seçilmiş olanların bu sıfatları seçilmiş oldukları sürenin sonuna kadar devam eder. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte üye olanlar yaş haddine kadar görevlerine devam ederler.

bireysel başvuruya ilişkin gerekli düzenlemeler iki yıl içinde tamamlanır. uygulama kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bireysel başvurular kabul edilir.

geçici madde 19 – bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde aşağıda belirtilen esas ve usuller dâhilinde hâkimler ve savcılar yüksek kurulu üyeleri seçilir:

a) cumhurbaşkanı, hâkimlik mesleğine alınmasına engel bir hali olmayan; yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında en az onbeş yıldan beri görev yapan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri ile meslekte fiilen onbeş yılını doldurmuş avukatlar arasından dört üye seçer. cumhurbaşkanı, üst kademe yöneticileri arasından seçeceği kurul üyesini, bakanlık, müsteşarlık, müsteşar yardımcılığı, valilik, cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği, kamu kurum ve kuruluşlarında genel müdürlük veya teftiş kurulu başkanlığı görevlerini yapanlar arasından seçer.

b) yargıtay genel kurulu, yargıtay üyeleri arasından üç asıl ve üç yedek üye seçer. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi gün içinde yargıtay birinci başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde adaylar birinci başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren onbeş gün içinde yargıtay genel kurulu seçim yapar. her yargıtay üyesinin sadece bir aday için oy kullanabileceği seçimde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur.

c) danıştay genel kurulu, danıştay üyeleri arasından iki asıl ve iki yedek üye seçer. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi gün içinde danıştay başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde adaylar başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren onbeş gün içinde danıştay genel kurulu seçim yapar. her danıştay üyesinin sadece bir aday için oy kullanabileceği seçimde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur.

ç) türkiye adalet akademisi genel kurulu, kendi üyeleri arasından, hâkimler ve savcılar yüksek kuruluna bir asıl ve bir yedek üye seçer. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi gün içinde türkiye adalet akademisi başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde adaylar başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren onbeş gün içinde türkiye adalet akademisi genel kurulu seçim yapar. her üyenin sadece bir aday için oy kullanabileceği seçimde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur.

d) yedi asıl ve dört yedek üye birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş olan adlî yargı hâkim ve savcıları arasından, adlî yargı hâkim ve savcıları tarafından yüksek seçim kurulunun yönetim ve denetiminde seçilir. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde yüksek seçim kurulu adaylık başvurularını ilân eder. ilân tarihinden itibaren üç gün içinde adaylar yüksek seçim kuruluna başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren iki gün içinde yüksek seçim kurulu adayların başvurularını inceler ve aday listesini belirleyerek ilân eder. takip eden iki gün içinde bu listeye karşı itiraz edilebilir. itiraz süresinin sona erdiği günden itibaren iki gün içinde itirazlar incelenir, sonuçlandırılır ve kesin aday listesi ilân edilir. yüksek seçim kurulunun kesin aday listesini ilân ettiği tarihten sonraki ikinci pazar günü her ilde, il seçim kurulunun yönetim ve denetimi altında yapılacak seçimlerde, o ilde ve ilçelerinde görev yapan hâkim ve savcılar oy kullanır. il seçim kurulları o ilde oy kullanacak hâkim ve savcıların sayısına göre sandık kurulları oluşturur. sandık kurullarının işlem, tedbir ve kararlarına karşı yapılan şikâyet ve itirazlar il seçim kurulunca karara bağlanır. adaylar propaganda yapamazlar; sadece, yüksek seçim kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde özgeçmişlerini bu iş için tahsis edilmiş bir internet sitesinde yayımlayabilirler. bu seçimlerde her seçmen sadece bir aday için oy kullanabilir. seçimlerde en çok oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur. kullanılacak oy pusulalarıyla ilgili diğer hususlar yüksek seçim kurulu tarafından belirlenir. yüksek seçim kurulu, oy pusulalarını kendisi bastırabileceği gibi gerektiğinde uygun göreceği il seçim kurulları vasıtasıyla bastırmaya da yetkilidir. yapılacak seçimlerde, 26/4/1961 tarihli ve 298 sayılı seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanunun bu bende aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

e) üç asıl ve iki yedek üye birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından, idarî yargı hâkim ve savcıları tarafından yüksek seçim kurulunun yönetim ve denetiminde seçilir. bölge idare mahkemelerinin bulunduğu illerde, il seçim kurulunun yönetim ve denetimi altında yapılacak bu seçimlerde, o bölge idare mahkemesinde ve yargı çevresi içerisinde kalan yerlerde görev yapan idarî yargı hâkim ve savcıları oy kullanır. bu seçimler hakkında da (d) bendi hükümleri uygulanır.

birinci fıkranın (a), (ç), (d) ve (e) bentleri uyarınca seçilen hâkimler ve savcılar yüksek kurulunun asıl üyeleri bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki otuzuncu günü takip eden iş günü görevlerine başlarlar.

bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, hâkimler ve savcılar yüksek kurulunun yargıtay ve danıştaydan gelen asıl ve yedek üyelerinin görevleri, seçilmiş oldukları sürenin sonuna kadar devam eder. bunlardan, yargıtaydan gelen üyelerden görev süresini tamamlayanların yerine birinci fıkranın (b) bendi uyarınca seçilenler; danıştaydan gelen üyelerden görev süresini tamamlayanların yerine birinci fıkranın (c) bendi uyarınca seçilenler, sırayla göreve başlarlar.

birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri uyarınca seçilen üyelerden, üçüncü fıkra uyarınca göreve başlayanların görev süresi, birinci fıkranın (a), (ç), (d) ve (e) bentleri uyarınca seçilen diğer kurul üyelerinin görev süresinin bittiği tarihte sona erer.

ilgili kanunlarda gerekli düzenlemeler yapılıncaya kadar, hâkimler ve savcılar yüksek kuruluna seçilen asıl üyeler, yargıtay daire başkanı için ilgili mevzuatında öngörülen tüm malî ve sosyal haklar ile emeklilik hakkından aynen yararlanırlar. ayrıca, kurulun başkanı dışındaki asıl üyelerine, (30000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ek tazminat ödenir.

ilgili kanunlarda düzenleme yapılıncaya kadar, hâkimler ve savcılar yüksek kurulu;

a) anayasa hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, yürürlükteki kanun hükümlerine göre kurul şeklinde çalışır.

b) ikinci fıkra uyarınca asıl üyelerinin göreve başladığı tarihten itibaren bir hafta içinde adalet bakanının başkanlığında toplanır ve bir geçici başkanvekili seçer.

c) en az onbeş üye ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verir.

ç) sekreterya hizmetleri adalet bakanlığı tarafından yürütülür.

kurul müfettişleri ile adalet müfettişleri atanıncaya kadar, mevcut adalet müfettişleri, kurul müfettişi ve adalet müfettişi sıfatıyla görev yaparlar.

bu madde hükümleri, ilgili kanunlarda gerekli düzenlemeler yapılıncaya kadar uygulanır.”

(üstü çizili bölümler anayasa mahkemesi’nin 7 temmuz 2010 tarih 2010/49 esas sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)

referandumda oylanacak biçim
geçici madde 19 – bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde aşağıda belirtilen esas ve usuller dâhilinde hâkimler ve savcılar yüksek kurulu üyeleri seçilir:a) cumhurbaşkanı, hâkimlik mesleğine alınmasına engel bir hali olmayan; yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında en az onbeş yıldan beri görev yapan öğretim üyeleri ile meslekte fiilen onbeş yılını doldurmuş avukatlar arasından dört üye seçer.b) yargıtay genel kurulu, yargıtay üyeleri arasından üç asıl ve üç yedek üye seçer. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi gün içinde yargıtay birinci başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde adaylar birinci başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren onbeş gün içinde yargıtay genel kurulu seçim yapar. her yargıtay üyesinin oy kullanabileceği seçimde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur.

c) danıştay genel kurulu, danıştay üyeleri arasından iki asıl ve iki yedek üye seçer. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi gün içinde danıştay başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde adaylar başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren onbeş gün içinde danıştay genel kurulu seçim yapar. her danıştay üyesinin oy kullanabileceği seçimde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur.

ç) türkiye adalet akademisi genel kurulu, kendi üyeleri arasından, hâkimler ve savcılar yüksek kuruluna bir asıl ve bir yedek üye seçer. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi gün içinde türkiye adalet akademisi başkanı adaylık başvurusunu ilan eder. ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde adaylar başkanlığa başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren onbeş gün içinde türkiye adalet akademisi genel kurulu seçim yapar. her üyenin oy kullanabileceği seçimde, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur.

d) yedi asıl ve dört yedek üye birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş olan adlî yargı hâkim ve savcıları arasından, adlî yargı hâkim ve savcıları tarafından yüksek seçim kurulunun yönetim ve denetiminde seçilir. bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde yüksek seçim kurulu adaylık başvurularını ilân eder. ilân tarihinden itibaren üç gün içinde adaylar yüksek seçim kuruluna başvurur. başvuru tarihinin sona erdiği günden itibaren iki gün içinde yüksek seçim kurulu adayların başvurularını inceler ve aday listesini belirleyerek ilân eder. takip eden iki gün içinde bu listeye karşı itiraz edilebilir. itiraz süresinin sona erdiği günden itibaren iki gün içinde itirazlar incelenir, sonuçlandırılır ve kesin aday listesi ilân edilir. yüksek seçim kurulunun kesin aday listesini ilân ettiği tarihten sonraki ikinci pazar günü her ilde, il seçim kurulunun yönetim ve denetimi altında yapılacak seçimlerde, o ilde ve ilçelerinde görev yapan hâkim ve savcılar oy kullanır. il seçim kurulları o ilde oy kullanacak hâkim ve savcıların sayısına göre sandık kurulları oluşturur. sandık kurullarının işlem, tedbir ve kararlarına karşı yapılan şikâyet ve itirazlar il seçim kurulunca karara bağlanır. adaylar propaganda yapamazlar; sadece, yüksek seçim kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde özgeçmişlerini bu iş için tahsis edilmiş bir internet sitesinde yayımlayabilirler. seçimlerde en çok oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olur. kullanılacak oy pusulalarıyla ilgili diğer hususlar yüksek seçim kurulu tarafından belirlenir. yüksek seçim kurulu, oy pusulalarını kendisi bastırabileceği gibi gerektiğinde uygun göreceği il seçim kurulları vasıtasıyla bastırmaya da yetkilidir. yapılacak seçimlerde, 26/4/1961 tarihli ve 298 sayılı seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanunun bu bende aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

e) üç asıl ve iki yedek üye birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından, idarî yargı hâkim ve savcıları tarafından yüksek seçim kurulunun yönetim ve denetiminde seçilir. bölge idare mahkemelerinin bulunduğu illerde, il seçim kurulunun yönetim ve denetimi altında yapılacak bu seçimlerde, o bölge idare mahkemesinde ve yargı çevresi içerisinde kalan yerlerde görev yapan idarî yargı hâkim ve savcıları oy kullanır. bu seçimler hakkında da (d) bendi hükümleri uygulanır.

birinci fıkranın (a), (ç), (d) ve (e) bentleri uyarınca seçilen hâkimler ve savcılar yüksek kurulunun asıl üyeleri bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki otuzuncu günü takip eden iş günü görevlerine başlarlar.

bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, hâkimler ve savcılar yüksek kurulunun yargıtay ve danıştaydan gelen asıl ve yedek üyelerinin görevleri, seçilmiş oldukları sürenin sonuna kadar devam eder. bunlardan, yargıtaydan gelen üyelerden görev süresini tamamlayanların yerine birinci fıkranın (b) bendi uyarınca seçilenler; danıştaydan gelen üyelerden görev süresini tamamlayanların yerine birinci fıkranın (c) bendi uyarınca seçilenler, sırayla göreve başlarlar.

birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri uyarınca seçilen üyelerden, üçüncü fıkra uyarınca göreve başlayanların görev süresi, birinci fıkranın (a), (ç), (d) ve (e) bentleri uyarınca seçilen diğer kurul üyelerinin görev süresinin bittiği tarihte sona erer.

ilgili kanunlarda gerekli düzenlemeler yapılıncaya kadar, hâkimler ve savcılar yüksek kuruluna seçilen asıl üyeler, yargıtay daire başkanı için ilgili mevzuatında öngörülen tüm malî ve sosyal haklar ile emeklilik hakkından aynen yararlanırlar. ayrıca, kurulun başkanı dışındaki asıl üyelerine, (30000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ek tazminat ödenir.

ilgili kanunlarda düzenleme yapılıncaya kadar, hâkimler ve savcılar yüksek kurulu;

a) anayasa hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, yürürlükteki kanun hükümlerine göre kurul şeklinde çalışır.

b) ikinci fıkra uyarınca asıl üyelerinin göreve başladığı tarihten itibaren bir hafta içinde adalet bakanının başkanlığında toplanır ve bir geçici başkanvekili seçer.

c) en az onbeş üye ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verir.

ç) sekreterya hizmetleri adalet bakanlığı tarafından yürütülür.

kurul müfettişleri ile adalet müfettişleri atanıncaya kadar, mevcut adalet müfettişleri, kurul müfettişi ve adalet müfettişi sıfatıyla görev yaparlar.

bu madde hükümleri, ilgili kanunlarda gerekli düzenlemeler yapılıncaya kadar uygulanır.

madde 26

bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve halkoyuna sunulması halinde tümüyle oylanır.

anayasa mahkemesi’nin 7 temmuz 2010 tarih 2010/49 esas sayılı kararı

“Referandum 12 Eylül 2010” için 3 yorum

  1. sevgili yurttaşlar,

    anayasa değişikliği a’dan z’ye olmalıdır. büyük millet meclisinin minimum % 75’inin ve sivil toplum kuruluşlarının fikirleri tam olarak alındığında bizi temsil etmiş olabilir. (meclis ile tek sıkıntı seçim sistemi; baraj % 5’e indiğinde demokrasi var diyebiliriz.)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s